Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Delen via , of LinkedIn of Mail.

Wat is het?

Patiënten met het prikkelbare darmsyndroom (PDS), ook wel ‘spastische darm’ genoemd, hebben gevoelige darmen. Uw huisarts kan u in vrijwel de meeste gevallen verder helpen.

Onze kwaliteit

  • Multidisciplinair behandelteam voor PDS
  • Grootste centrum van Nederland voor het FODMAP beperkte dieet

Wachttijd

Het prikkelbare darmsyndroom

Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) komt voor bij 10 tot 20 procent van de bevolking. Om de diagnose PDS te stellen en PDS te behandelen, hoeft u niet naar het ziekenhuis. Uw huisarts kan u in vrijwel de meeste gevallen verder helpen. Op deze website vindt u verschillende behandelingen om de klachten van PDS te verminderen. U kunt zelf kiezen. Overleg met uw huisarts over de mogelijkheden.

De laatste jaren zijn meerdere behandelingen voor PDS ontwikkeld. Op deze website vindt u alleen de behandelingen met een relatief grote kans dat ze u gaan helpen. Minstens 1 op de 5 mensen heeft er baat bij. Dit betekent dat er geen alternatieve behandelingen of probiotica geadviseerd worden.

PDS-klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Vaak heeft dat wat u eet invloed en soms is er sprake van bijkomende verstopping. Bij sommige patiënten speelt stress een duidelijke rol.

Wanneer is een behandeling effectief?
Of een behandeling effectief is, is heel persoonlijk. Sommige patiënten zijn blij met een  kleine vermindering van de klachten. Anderen zijn alleen tevreden als alle klachten verdwenen zijn. Dat laatste is helaas maar zelden het geval.

Om beter zicht te krijgen op de ernst van uw klachten, zijn er klachtenscores ontwikkeld. Dat zijn formulieren waarop u zelf invult hoe het met u gaat. Zo kunt u zien of de behandeling resultaat heeft. De ingevulde formulieren helpen u ook bij het overleg met uw huisarts. Een eenvoudige manier om een klachtenscore in te vullen, is door de ernst van de klachten een cijfer te geven. Dit noemen we een VAS-score. Een 10 betekent: de klacht is op zijn ergst. Een 0 betekent helemaal geen klachten.

Een betere manier om uw klachten te meten is de IBS-SSS. Daar moet u van een aantal klachten de ernst aangeven en hoeveel dagen per week u last heeft. Het maximaal aantal punten is 500. Bij een daling van 100 punten of meer, noemen we de behandeling effectief.

Zorgbelang Groningen helpt ons deze website te verbeteren. Wilt u hier over meedenken? Vul dan de vragenlijst in.

Wat is het prikkelbare darmsyndroom?

Patiënten met het prikkelbare darmsyndroom (PDS), ook wel ‘spastische darm’ genoemd, hebben gevoelige darmen. Een geringe vulling van de darm (met gas of ontlasting) geeft al een pijnlijk gevoel in de buik. Bij PDS kan zelfs een lege darm pijn doen. Naast de pijn is er vaak een opgezette buik of opgeblazen gevoel en een verandering in de ontlasting.

Welke klachten geeft PDS ?

  1. Buikpijn: de belangrijkste klacht is pijn of onaangenaam gevoel ergens in de buik of maagstreek. De pijn kan zeurend zijn, maar kan ook gepaard gaan met hevige steken. Soms zijn de pijnaanvallen zo hevig dat ze doen denken aan een gal- of niersteenaanval. De pijn verandert vaak voor, tijdens of na de ontlasting. Na het eten wordt de pijn soms erger. Tijdens de slaap is er vaak geen pijn.

  2. Opgezette buik / opgeblazen gevoel: dit ontstaat vaak in de loop van de dag. Sommige vrouwen geven aan dat het lijkt alsof ze zwanger zijn. De buik zet soms zichtbaar op en de druk in de buik voelt onaangenaam. De riem, de strakke broek en soms het BH bandje moeten los.  Het lijkt alsof de darmen vol ontlasting zitten maar dat is vaak niet zo. De oorzaak van de opgezette buik is onbekend maar het lijkt erop dat (om onbekende redenen) de buikspieren ontspannen en het middenrif naar beneden gaat waardoor de buik naar voren komt.

  3. Veranderde ontlasting: veel PDS patienten merken dat sinds het begin van de buikklachten ook de ontlasting veranderd is. Soms komt de ontlasting vaker en/of dunner (soms waterdun) en is moeilijk op te houden. Soms is de ontlasting juist harder, komt minder vaak en kost het juist veel moeite om de ontlasting kwijt te raken. Soms ook afwisselend hard en dun, zelfs op één dag. Voorafgaand aan de ontlasting neemt de pijn soms wat toe en na afloop zakt het weer wat. Na de ontlasting voelen de darmen niet altijd leeg.

  4. Klachten buiten de buik: vaak zijn patienten met PDS meer vermoeid. Van pijn word je moe en door de vermoeidheid voel je de pijn erger. De buikpijn kan soms uitstralen naar de rug. Soms zijn er bijkomend maagklachten: opgeblazen gevoel en misselijkheid. Ook andere klachten zoals gewrichts- of rugklachten komen vaker voor.

Hoe ontstaat PDS?
Dat is niet bekend. Soms lijkt PDS erfelijk te zijn: als ouders, broers of zussen er ook last van hebben. PDS kan ook ontstaan door een buikgriep (maagdarminfectie), operatie of langdurig gebruik van antibiotica. Zowel stress als de samenstelling van de voeding kunnen een belangrijke invloed hebben op de ernst van de klachten. Mogelijk speelt de samenstelling van de darmflora ook een rol.

Kan PDS ook op latere leeftijd ontstaan?
Ja dat kan. Maar meestal begint het al op jonge leeftijd, soms al in de kindertijd. PDS komt twee keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen.

Kan de darm beschadigd raken door PDS?
Gelukkig kan dat niet. Hoe erg de klachten ook kunnen zijn, de darm raakt niet beschadigd. Er is ook geen verhoogd risico op darmkanker of andere darmziekten.

Heb ik het prikkelbare darmsyndroom?

Als u al lange tijd PDS-klachten heeft: terugkerende buikpijn, opgezette buik of een opgeblazen gevoel en en/of een veranderde ontlasting en er zijn geen ‘alarmsymptomen’, dan is de diagnose PDS waarschijnlijk. De diagnose wordt gesteld aan de hand van de Rome IV criteria. Uw huisarts kan de diagnose zelf te stellen. Daarvoor hoeft u niet naar het ziekenhuis.

De diagnose PDS wordt gesteld met de Rome IV criteria: A + B + C.  Deze worden wereldwijd gebruikt om de diagnose PDS te stellen:

A: In de afgelopen 6 maanden minstens 3 maanden 1 dag per week buikpijn én
B: (2 van de 3 criteria moeten aanwezig zijn)

  1. De pijn hangt samen met de ontlasting: de pijn verbetert/verergert voor/tijdens/na de ontlasting;                
  2. Sinds het begin van de pijn is het patroon van de ontlasting veranderd: vaker en/of minder vaak ontlasting;
  3. Sinds het begin van de pijn is de stevigheid van de ontlasting veranderd: dunner en/of harder.

C: Er zijn geen ‘alarmsymptomen’.

Alarmsymptomen
Soms is verder onderzoek noodzakelijk, bijvoorbeeld als er ‘alarmsymptomen’ zijn: (1) er is vrijwel alleen diarree, (2) er is onbegrepen gewichtsverlies of (3) er zit bloed bij de ontlasting. Overleg dan met uw huisarts.

Doe online de PDS-test
Met de Heb ik PDS-test kunt u online testen of u het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) heeft. Deze test gaat in op buikpijn en poepproblemen. En de test geeft meer informatie over de ernst van uw PDS-klachten. Deze informatie kunt u meenemen in het gesprek met uw arts.

Wat als mijn klachten niet precies voldoen aan de Rome IV criteria ?
Overleg dan met uw huisarts. Ook al voldoen de klachten u niet precies aan de criteria dan nog kunt u nog steeds PDS hebben.

Wanneer is verder onderzoek noodzakelijk?
Als de klachten toenemen of als er alarmsymptomen zijn, overleg dan met uw huisarts. Bij veel patienten met PDS kan het nuttig zijn om eenmalig een bloedtest op glutenovergevoeligheid en een ontlastingtest op calprotectine (test voor darmontsteking) te doen. Dit kan uw huisarts zelf doen.

Waarom is een darmonderzoek (coloscopie) niet nodig?
Een coloscopie is niet nodig om de diagnose PDS te bevestigen. Bij PDS ziet de darm er namelijk normaal uit. Als u typische PDS-klachten heeft dan is de kans dat deze veroorzaakt worden door een andere ziekte dan PDS verwaarloosbaar klein.

Waarom is beoordeling door een medisch specialist niet nodig om de diagnose PDS te bevestigen?
E
en medisch specialist maakt net als uw huisarts gebruik van de Rome IV criteria om de diagnose te stellen. Bij een normale ontlastingtest en bloedtest zijn geen andere ziektes die deze combinatie van klachten kunnen geven.

Klachten door voedsel

PDS-klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Maar vaak heeft dat wat u eet, invloed. Hieronder leggen we uit hoe voedsel klachten kan veroorzaken.

Hoe werkt de spijsvertering?

Het spijsverteringsstelsel wordt ook wel het maagdarmkanaal genoemd. De belangrijkste taak van het spijsverteringsstelsel is het opnemen van voedsel, het afbreken van dit voedsel zodat energie en voedingsstoffen in het lichaam opgenomen kunnen worden en daarna het uitscheiden van de overgebleven resten.

Het spijsverteringskanaal kan gezien worden als een buis die van de mond naar de anus loopt. Deze 6-8 meter lange buis bestaat uit veel verschillende onderdelen die allemaal een speciale functie hebben. Nadat het voedsel is doorgeslikt, komt het in de slokdarm terecht, die het voedsel in de maag duwt. Daar wordt het vloeibaar gemaakt, schadelijke bacteriën worden gedood en de spijsvertering begint.

Hierna wordt het halfverteerde voedsel afgegeven aan de dunne darm. In de dunne darm worden de voedingsstoffen verder verteerd tot kleine moleculen en in het lichaam opgenomen. De dunne darm bestaat uit drie delen die verschillende rollen spelen bij de vertering van voedsel en de opname van voedingsstoffen: de  twaalfvingerige darm (duodenum), de  kronkeldarm (jejunum) en de nuchtere darm (ileum). Vanuit de dunne darm bewegen de onverteerde voedselresten zich naar de dikke darm, waar zouten en water eruit gehaald worden. Hierdoor dikt de ontlasting in, terwijl de inhoud langzaam door de verschillende onderdelen van de dikke darm beweegt: de blinde darm (coecum), het colon ascendens, het colon transversum, het colon descendens, het sigmoid colon en de endeldarm (rectum). De inhoud wordt uiteindelijk als ontlasting uitgescheiden via de anus.

Het hele proces van vermenging en beweging van de darminhoud door het spijsverteringssysteem wordt gestuurd door een zenuwcomplex in de darmwand, dat het enterale zenuwstelsel (ENS) of het 'buikbrein' wordt genoemd.

De darmflora

In de dunne darm bevinden zich slechts enkele bacteriën. De dikke darm bevat daarentegen enorme hoeveelheden: maar liefst de helft van het ontlastingsgewicht bestaat uit bacteriën! Deze bacteriën voeden zich met onverteerd en onverteerbaar voedsel waarbij ze gas produceren en vetzuren.

Bij PDS is de functie en de gevoeligheid van de darmen verstoord zonder dat er lichamelijke afwijkingen aantoonbaar zijn.

Ons voedsel kan op 3 manieren lichamelijke klachten veroorzaken, namelijk door:

  1. Voedselallergie

    Voedselallergie is een reactie van het afweersysteem op een eiwit in het voedsel. Dit type reactie is zeldzaam. Bij een voedselallergie veroorzaken bepaalde voedingsmiddelen altijd dezelfde klachten, zelfs als er maar een heel klein beetje van gegeten wordt.

    De voedingsmiddelen die het vaakst allergieën veroorzaken zijn: schaal- en schelpdieren, eieren, vis, melk, noten, pinda's, sesamzaad, soja en tarwe, rogge, haver en gerst. In het geval van een voedselallergie reageert het lichaam op het allergeen door de aanmaak van een antistof (IgE) tegen het allergeen of met andere immuunreacties. De symptomen hangen af van de immunologische reactie in het lichaam.

    Symptomen van een voedselallergie kunnen huiduitslag, astma, een loopneus en opgezette lippen zijn. Maar ook diarree en buikkrampen, braken en misselijkheid komen voor. In ernstige gevallen kunnen ze levensbedreigend zijn. Zo’n reactie noemen we anafylaxie. Daarbij functioneren het hart- en vaatstelsel niet meer goed.

    Mensen met voedselallergieën kunnen last hebben van darmklachten, maar dit zijn gewoonlijk lichte klachten in vergelijking met hun andere symptomen.

  2. Voedselovergevoeligheden

    Immuunreacties waarbij geen IgE-antistoffen aangemaakt worden, noemen we voedselovergevoeligheden. De symptomen waar voedselovergevoeligheid mee gepaard gaat treden soms alleen op in de darmen. Het is niet makkelijk de oorzaak van de klachten vast te stellen, omdat er meestal geen antistoffen aangemaakt worden die gevonden kunnen worden in een bloedonderzoek. Een voorbeeld van voedselovergevoeligheid is glutenovergevoeligheid (coeliakie).

    Denkt u dat u last heeft van een voedselallergie of voedselovergevoeligheid? Neem dan contact op met uw huisarts.

  3. Voedselintolerantie

    Bij deze reacties is het afweersysteem niet betrokken. Voedselintolerantie is de meest voorkomende oorzaak van darmklachten, maar kan ook andere symptomen veroorzaken zoals hoofdpijn en vermoeidheid. Hoe erg de klachten zijn, hangt af van hoeveel u heeft gegeten en wat u nog meer heeft gegeten. Het Fodmap-beperkte dieet is er om mensen te helpen die lijden aan PDS-klachten veroorzaakt door voedselintoleranties. Er zijn twee manieren waarop voedselintoleranties klachten kunnen veroorzaken:
  • Door opzetting van de darm waardoor darmklachten van het prikkelbare darmsyndroom (PDS) ontstaan. Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak van symptomen.
  • Door specifieke reacties op voedsel dat veel bioactieve bestanddelen bevat. Veel voorkomende voorbeelden zijn: cafeïne, salicylaten, aminen en glutamaten (ve-tsin).

Behandelplan het prikkelbare darmsyndroom

Om de diagnose PDS te stellen en PDS te behandelen, hoeft u niet naar het ziekenhuis. Uw huisarts kan u bijna altijd verder helpen.

Door de informatie op deze website te lezen, bent u in staat om zelf te kiezen welke behandeling u wilt. U kunt dat samen met uw huisarts bespreken. Niet alle behandelingen slaan bij iedereen aan. Maar de behandelingen geven u wel de mogelijkheid om uw klachten te beheersen en weer ‘de regie’ over uw  leven te krijgen.

Met deze website  proberen we te voorkomen dat patiënten onnodig naar het ziekenhuis verwezen worden voor diagnose of behandeling. Een ziekenhuisbehandeling kan immers heel belastend zijn voor de patiënt. Bovendien is een ziekenhuisbehandeling duurder dan een behandeling door de huisarts.

De patiëntenvereniging PDSB heeft meegeholpen bij het schrijven van de teksten voor de site.

Behandelingen van het prikkelbare darmsyndroom

De laatste jaren zijn meerdere behandelingen voor PDS ontwikkeld. Op deze website vindt u alleen de behandelingen met een relatief grote kans dat ze u gaan helpen. Minstens 1 op de 5 mensen heeft er baat bij. Dit betekent dat er geen alternatieve behandelingen of probiotica geadviseerd worden.

PDS-klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Vaak heeft dat wat u eet invloed en soms is er sprake van verstopping. Bij sommige patiënten speelt stress een duidelijke rol.

Hieronder vindt u een overzicht van verschillende behandelingen:

Als meerdere behandelingen niet helpen 

 

Zorgbelang Groningen helpt ons deze website te verbeteren. Wilt u hier over meedenken? Vul dan de vragenlijst in.