Urineweginfectie bij kinderen

Inleiding

Uw kind is in het ziekenhuis geweest en door de arts is vastgesteld dat hij/zij last heeft van een urineweginfectie (blaas- of nierbekkenontsteking). In deze folder vindt u meer informatie over urineweginfecties, de behandeling en eventueel verder onderzoek.

Wat is een urineweginfectie?

Een urineweginfectie is een ontsteking van het slijmvlies in de urinewegen. De urinewegen bestaan uit de blaas, urineleiders, nierbekken en de nieren (zie afbeelding 1). Bij een urineweginfectie is er een bacterie de urinewegen binnengedrongen, die vervolgens een ontsteking veroorzaakt. Vaak gaat het om de E. Coli bacterie. Dit is een bacterie die in de darm leeft, maar ook rond de plasbuis kan voorkomen. Er zijn echter ook veel andere bacteriën die een urineweginfectie kunnen veroorzaken.

Hoe ontstaat een urineweginfectie?

Bacteriën komen via de plasbuis de blaas binnen. Daar kunnen ze zich vermenigvuldigen en tot een blaasontsteking leiden. Soms komen de bacteriën vervolgens via de urineleiders in het nierbekken terecht, waar ze een nierbekkenontsteking veroorzaken. Een nierbekkenontsteking wordt ook wel een pyelonefritis genoemd.

Zowel een blaasontsteking als een nierbekkenontsteking zijn vormen van een urineweginfectie.

Bij kinderen, zeker bij hele jonge kinderen, verlopen urineweginfecties vaak heftiger dan bij volwassenen. Bij jonge kinderen kan een urineweginfectie in korte tijd van een blaasontsteking overgaan in een nierbekkenontsteking. Deze ontsteking gaat gepaard met hoge koorts. Als de ontsteking te lang blijft bestaan, kan nierbeschadiging optreden.

Wat zijn risicofactoren?

Er zijn een aantal groepen kinderen die meer risico hebben om een urineweginfectie op te lopen:

• Meisjes hebben over het algemeen een grotere kans op urineweginfecties dan jongens, omdat meisjes een kortere plasbuis hebben.
• Bij aangeboren afwijkingen aan de blaas of nieren. Deze kinderen hebben vaak al in de eerste levensmaanden een eerste urineweginfectie.
• Kinderen met afwijkend plasgedrag. Hieronder verstaan we onder andere ophoud- of uitstelgedrag en/of niet goed uitplassen. Hierdoor blijft plas in de blaas achter, waardoor bacteriën er makkelijker kunnen groeien.
• Bij obstipatie (verstopping) worden ook vaker plasproblemen en urineweginfecties gezien. Het is dan ook belangrijk dat eventuele obstipatie behandeld wordt.

Wat zijn de klachten?

De volgende klachten kunnen voorkomen bij een urineweginfectie. Deze klachten komen meestal niet allemaal tegelijk voor. Hoe goed kinderen deze klachten aan kunnen geven is afhankelijk van de leeftijd van het kind.

• (Hoge) koorts. We spreken van koorts bij een lichaamstemperatuur boven 38 graden.
• Pijn in de zij.
• Pijn of branderig gevoel bij het plassen.
• Vaak kleine beetjes plassen.
• Stinkende urine.
• Buikpijn.
• Spugen.
• Terugvallen tot broek- of bedplassen bij zindelijke kinderen.
• Weinig eetlust.
• Suf of juist geprikkeld zijn.

Bij jonge baby’s is koorts soms de enige klacht tijdens een urineweginfectie.

Hoe wordt een urineweginfectie vastgesteld?

De urine van uw kind is (of wordt) opgevangen en opgestuurd naar het laboratorium. Het is belangrijk dat dit zorgvuldig en schoon gebeurt, anders is de uitslag niet betrouwbaar. Bij niet zindelijke kinderen is het soms nodig om eenmalig een katheter te plaatsen om urine op te vangen. Dit is een slangetje dat via de plasbuis in de blaas komt. Indien dit voor uw kind van toepassing is krijgt u hierover meer uitleg van de verpleegkundige en/of arts.

Op het laboratorium wordt de urine getest op de aanwezigheid van een ontsteking. Aan de hand van deze uitslagen kan worden vastgesteld of er wel of niet sprake is van een urineweginfectie. Als dit zo is zal de urine worden gekweekt op de aanwezigheid van bacteriën. Deze kweek is belangrijk om erachter te komen welke bacterie de ontsteking veroorzaakt en welke antibiotica het meest geschikt is om de ontsteking te behandelen. Het duurt een aantal dagen voordat de uitslag van de kweek bekend is. U krijgt een afspraak voor een telefonische uitslag.

Wat is de behandeling?

Als er uit het onderzoek blijkt dat uw kind een urineweginfectie heeft dan zal uw kind een recept voor een antibioticakuur krijgen. Meestal bestaat de kuur uit een drankje of tabletjes. Het is belangrijk om de kuur volledig af te maken.

Slechts zelden is het nodig om de antibiotica via een infuus te geven. Dit wordt alleen gedaan indien een kind heel ziek is, de antibiotica niet zelf in kan nemen of uitbraakt. In deze gevallen is een opname in het ziekenhuis noodzakelijk.

Aanvullend onderzoek

Soms is het nodig om verder onderzoek te verrichten om een eventuele onderliggende oorzaak (zoals afwijkingen aan de blaas of nieren) van de urineweginfectie op te sporen.

Onderzoeken die het vaakst gedaan worden zijn:

• Echo van nieren en blaas - Een echo gebruikt geluidsgolven om de vorm en structuur van de nieren en blaas in beeld te brengen.
• Mictiecystogram – Met een mictiecystogram kunnen de blaas en plasbuis worden onderzocht. Er wordt contrastmiddel in de blaas gebracht, waardoor de blaas en plasbuis, én het uitplassen in beeld kan worden gebracht.
• DMSA-scan – Tijdens een DMSA scan wordt met behulp van een radioactieve vloeistof de vorm en de functie van de nieren onderzocht.

Bij kinderen jonger dan 6 maanden is het vaker nodig om aanvullend onderzoek te doen dan bij oudere kinderen.

Als uw kind voor één of meerdere van deze onderzoeken in aanmerking komt ontvangt u van tevoren meer informatie over het onderzoek en de voorbereiding.

Meer informatie?

Thuisarts – Blaasontsteking bij kinderen op www.thuisarts.nl.

Versie: 00514 Urineweginfectie bij kinderen 2025-11