Peuterastma

Inleiding

U hebt van de kinderarts gehoord dat uw kind peuterastma heeft. In deze folder leest u er meer over.

Wat is peuterastma?

Peuterastma is een ziekte waarbij kinderen jonger dan 4 jaar klachten krijgen, zoals een piepende ademhaling, benauwdheid en hoesten. Dit gebeurt in periodes, vooral als ze verkouden zijn. Kenmerkend is dat kinderen met peuterastma buiten deze periodes gezond zijn.

Hoe ontstaat het?

• Peuterastma is een ziekte van de luchtwegen. Dit zijn de buisjes waar lucht doorheen gaat onderweg naar de longen.
• De luchtwegen zijn aan de binnenkant bekleed met een dun laagje slijmvlies (vergelijkbaar met het slijmvlies aan de binnenkant van de wangen) en aan de buitenkant omringd door spiertjes.  Onder normale omstandigheden is dit slijmvlies dun en rustig, en zijn de spiertjes ontspannen.
• Bij peuterastma is er een vernauwing van de luchtwegen door zwelling van het slijmvlies van de luchtwegen, en door samentrekken van de spiertjes om de luchtwegen. Dit komt door een ontstekingsreactie van het slijmvlies, die veroorzaakt wordt door virusinfecties (verkoudheden).
•  Kinderen met peuterastma hebben meer last van deze virusinfecties dan andere kinderen. Dit komt doordat de spiertjes in hun luchtwegen samentrekken waardoor de luchtwegen nauwer worden. Daarnaast reageert hun slijmvlies heftiger op de virusinfecties omdat het slijmvlies voortdurend geïrriteerd en ontstoken is.

Wat zijn de oorzaken?

Peuterastma ontstaat door een combinatie van 2 factoren:

• In aanleg nauwere luchtwegen. De kans hierop neemt toe als de moeder tijdens de zwangerschap rookt of als het kind te vroeg geboren wordt.
• Een chronische ontsteking van het luchtwegslijmvlies. De kans hierop neemt toe als het kind na de geboorte aan sigarettenrook wordt blootgesteld en als het kind allergisch is voor bijvoorbeeld pollen of huisstofmijt.

Wat zijn de klachten?

Kinderen met peuterastma hebben meestal klachten in bepaalde periodes. Bijna altijd beginnen deze periodes met een verkoudheid: verstopte neus, snotterig zijn, hoesten. 1 of 2 dagen daarna ontstaat benauwdheid en piepen. Sommige kinderen worden meteen benauwd en pieperig zodra ze verkouden zijn, bij andere kinderen beginnen de verkoudheidsverschijnselen pas nadat ze piepen.

Uit onderzoek is gebleken dat al dit soort klachtenperiodes in gang worden gezet door virusinfecties. Er zijn heel veel verschillende virussen die klachten van peuterastma kunnen uitlokken. Dit verklaart waarom de klachten in ernst kunnen wisselen tijdens verschillende periodes.

Onderzoek

Er bestaat geen ‘test’ om de diagnose peuterastma te kunnen stellen. Vaak kan de arts de diagnose peuterastma stellen op basis van het verhaal en het lichamelijk onderzoek. Meestal wordt dan ook geen verder onderzoek verricht.

Soms levert aanvullend onderzoek nuttige extra informatie op. Hierbij moet u denken aan allergieonderzoek. Dit onderzoek kan erop gericht zijn om andere mogelijke oorzaken van de klachten op het spoor te komen, of om de rol van allergie bij uw kind beter te begrijpen.

Wat is de behandeling?

De meeste kinderen met peuterastma kunnen goed behandeld worden, meestal met behulp van medicijnen. Het is belangrijk om deze medicijnen trouw én op de juiste manier te gebruiken. Met een goede behandeling worden de klachten goed hanteerbaar.

Bij peuterastma zal de arts op termijn voorstellen de behandeling af te bouwen of te stoppen, om te kijken of uw kind eroverheen gegroeid is. Het afbouwen of stoppen van medicijnen mag alleen gebeuren in overleg met uw arts.

We onderscheiden bij peuterastma 2 soorten medicijnen:

• Medicijnen voor elke dag (onderhouds-medicijnen). Dit zijn medicijnen die voorkómen dat kinderen klachten krijgen door de chronische ontsteking te dempen. Daarom worden deze medicijnen ook wel ontstekingsremmers Ze werken alléén als ze elke dag genomen worden, ook als er geen klachten zijn. Voorbeelden zijn: Beclomethason (Qvar®), Fluticason (Flixotide®)

• Medicijnen voor als er klachten zijn (aanvals-medicijnen). Dit zijn medicijnen die de luchtweg verwijden door de spiertjes rondom de luchtwegen te ontspannen. Deze medicijnen werken snel, maar zijn na 4 tot 6 uur uitgewerkt. De bekendste is Salbutamol (Ventolin®).

Kinderen met peuterastma hebben méér en vaker klachten als er in huis wordt gerookt. U helpt u kind erg veel door in huis niet te roken. Nóg beter is het om helemaal te stoppen! Gelukkig zijn er veel hulpmiddelen beschikbaar om u daarbij te helpen. U kunt daarover contact opnemen met uw huisarts of met Stichting Volksgezondheid en Roken (www.stivoro.nl).

Groeit mijn kind er overheen?

De klachten en behandeling van peuterastma lijken sterk op de klachten van ‘echt’ astma. Toch is er een belangrijk verschil. ‘Echt’ astma is bijna altijd een chronische (langdurige) ziekte. Bij peuterastma wordt ruim de helft van de kinderen blijvend klachtenvrij als ze de leeftijd van vier tot zes jaar bereiken.

Helaas is het niet goed te voorspellen welk kind met peuterastma er overheen zal groeien, en welk kind echt astma zal ontwikkelen. We zullen altijd moeten afwachten of een kind met peuterastma er overheen zal groeien of niet.

Meer informatie?

Longfonds: www.longfonds.nl.

Versie: 00511 Peuterastma 2025-11