Overgewicht bij kinderen

Inleiding

Uw kind is naar het ziekenhuis verwezen vanwege problemen met het gewicht. Door de kinderarts is vastgesteld dat uw kind overgewicht heeft. In deze folder vindt u meer informatie over overgewicht en leefstijladviezen om het overgewicht te verminderen.

Wat is overgewicht?  

Overgewicht betekent dat het kind een te hoog gewicht heeft, ten opzichte van de lengte of leeftijd van het kind. Dit kunnen we berekenen met het BMI, de Body Mass Index. Dit is een index voor het gewicht in verhouding tot de lichaamslengte. Een kind dat ouder of langer is, mag meer wegen dan een kind dat nog jong en klein is.

Uit onderzoek weten we dat overgewicht slecht is voor de gezondheid. Overgewicht op jonge leeftijd vergroot de kans op overgewicht op latere leeftijd, hoge bloeddruk, suikerziekte, gewrichtsklachten en hart- en vaatziekten. Het is daarom belangrijk om te zorgen dat uw kind een gezond gewicht voor de lengte en leeftijd heeft.

Hoe ontstaat overgewicht?

Je wordt zwaarder wanneer je langdurig meer energie binnen krijgt dan nodig is. De balans tussen het energieverbruik van je lichaam, en de hoeveelheid calorieën die je eet, raakt dan verstoord. Dit wordt veroorzaakt door te veel eten en/of te weinig bewegen.

Als uw kind meer eet dan het lichaam nodig heeft, worden voedingsstoffen omgezet in lichaamsvet. Hierdoor krijg je uiteindelijk overgewicht. Een ongezond voedingspatroon met veel vet of suiker en weinig beweging dragen hieraan bij. Daarnaast kunnen kinderen uit verveling of bij, door omstandigheden, onvoldoende toezicht meer gaan eten of snoepen. Dit kan ook bijdragen aan overgewicht.

Wat zijn de oorzaken?

Waarom een kind te zwaar is, is lang niet altijd duidelijk. Misschien eet of drinkt uw kind dingen waarvan u helemaal niet wist dat hier veel calorieën in zaten, of kunnen de porties wat kleiner. Daarnaast kan het zijn dat uw kind relatief weinig beweegt. Beweging is voor kinderen in de groei ontzettend belangrijk.

Tevens kan er vanuit emoties gegeten en gesnoept worden. Hierdoor leert het kind zichzelf als het ware aan om bij verdriet als troost te eten. Mogelijk spelen ook erfelijke factoren een rol. Hier wordt op dit moment veel onderzoek naar gedaan.

Wat zijn de klachten?

Kinderen die te zwaar zijn hebben vaak meer moeite met bewegen en kunnen in mindere mate meedoen met spelletjes of sportactiviteiten. Hierdoor kunnen kinderen zich verdrietig en eenzaam voelen. Een kind kan zich schamen voor het overgewicht of wordt het gepest door andere kinderen. Daarnaast kan er moeite zijn met het vinden van leuke kleren en speelt er vaak onzekerheid. 

Wat is de behandeling?

De belangrijkste behandeling voor overgewicht is gezond eten en regelmatig bewegen. Het helpt het beste als het hele gezin meedoet met een gezonde levensstijl. Samen gaat dit makkelijker dan alleen. De Schijf van Vijf  van het Voedingscentrum (Afbeelding 1) is hierbij een goede richtlijn.

Als het gewicht van uw kind gelijk blijft heeft u al veel bereikt. Afvallen is meestal niet nodig: omdat uw kind nog groeit gaat het gewicht steeds beter bij de lengte passen.

Hieronder vindt u extra uitleg over de Schijf van Vijf en een aantal handige tips voor een gezonde levensstijl.

Schijf van Vijf

De basis van de Schijf van Vijf bestaat uit producten die volgens de laatste wetenschappelijke inzichten goed zijn voor je lichaam. Als je eet volgens de Schijf van Vijf krijg je daarnaast voldoende mineralen, vitamines, eiwitten, koolhydraten, vetten en vezels binnen.

Hieronder een beknopte lijst met voedingsadviezen volgens de Schijf van Vijf:

• Eet veel groente en fruit
• Gebruik vooral volkoren producten, zoals volkorenbrood, volkoren pasta en couscous en zilvervliesrijst.
• Gebruik minder vlees en meer plantaardige producten. Varieer met vis, peulvruchten, noten, eieren en vegetarische producten.
• Eet genoeg magere en halfvolle zuivel, zoals melk, yoghurt en kaas.
• Gebruik zachte of vloeibare smeer- en bereidingsvetten, zoals olie, halvarine en vloeibaar bak- en braadvet.
• Drink voldoende vocht, zoals kraanwater, thee zonder suiker en soms vers sap. Frisdrank bevat vaak veel suikers en kan beter niet worden gedronken.
  

Afbeelding 1. Schijf van Vijf – Voedingscentrum

Overige tips

• Geef het goede voorbeeld.
• Laat uw kind lekker buitenspelen. Fiets of loop naar school, laat de auto staan. Zorg dat uw kind minimaal een uur per dag beweegt. Forceer dit niet, maar doe zelf mee en maak het leuk.
• Eet aan tafel, je eet dan minder dan voor de tv of op de bank en het is gezelliger.
• Eet op vaste tijden, sla geen maaltijden over. Bijvoorbeeld: 7:00 ontbijt, 10uur tussendoortje, 12uur lunch, 14:30 tussendoortje, 17:30 avondeten.
• Geef hooguit 4x per dag gezonde tussendoortjes, zoals fruit, groente, rozijntjes, rijst wafels, een gekookt ei, bakje yoghurt of gedroogd fruit.
• Haal de snoeppot uit zicht en zet iets gezonds op tafel, zoals fruit of snoepgroente.
• Zorg voor afwisseling in het eten: verschillende soorten fruit, groente, granen, zuivel en eiwitten (zoals vlees, vis, vleesvervangers of eieren).
• Geef uw kind porties die bij de leeftijd van uw kind passen.
• Bewaar snoep of chips voor uitzonderingen, zoals een keer op een feestje of in het weekend.
• Gebruik eten niet als zoethoudertje, om uw kind af te leiden, te troosten of te belonen.
• Geef uw kind aandacht, een knuffel, lees samen een boekje en luister naar uw kind.

Meer informatie?

Voedingscentrum – Schijf van Vijf & Wat kun je doen als je kind overgewicht heeft op www.voedingscentrum.nl.

Thuisarts – Mijn kind heeft overgewicht op www.thuisarts.nl.

Versie: 00525 Overgewicht bij kinderen 2025-11