Inleiding
Bij leververvetting (leversteatose of MALD) nemen de levercellen meer vet op dan gezond is. Leververvetting kan leiden tot leverontsteking en cirrose (leververlittekening). Door behandeling kan een beschadigde lever zich gelukkig soms weer herstellen.
Soorten leververvetting
Er zijn 4 soorten leververvetting:
1. Vette lever (leververvetting)
Leververvetting komt erg veel voor: ongeveer een kwart van alle volwassenen heeft het. Bij mensen met ernstig overgewicht (obesitas) en/of diabetes type 2 komt het veel vaker voor, meer dan de helft van de patienten heeft het. De aanwezigheid van leververvetting kan vastgesteld worden met een echo, een fibroscan of een leverbiopt. Zonder leverontsteking is leververvetting niet schadelijk. Wel hebben patiënten met leververvetting een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Overleg hierover met uw arts.
2. Leverontsteking (door leververvetting)
Bij een kwart van de mensen met leververvetting gaat de lever ontsteken. Bij Diabetes type 2 of ernstig overgewicht komt dat nog vaker voor. Bepaalde leverwaarden zijn dan vaak verhoogd. Op zichzelf is dit niet schadelijk maar de ontsteking kan aanleiding geven tot levercirrose. Het is daarom van belang om leverontsteking te behandelen.
3. Leverfibrose of cirrose (door leverontsteking)
Na verloop van tijd kan de ontsteking van de lever ervoor zorgen dat er littekenweefsel in de lever (fibrose) ontstaat. Als dit doorgaat kan de lever geheel verlittekenen (cirrose). Dit gebeurt bij een klein deel (15%) van de patiënten met leverontsteking. Bij Diabetes type 2 of ernstig overgewicht komt het vaker voor.
Omdat levercirrose in het beginstadium meestal geen of weinig klachten geeft weten de meeste patiënten niet dat ze cirrose hebben. Dit betekent dat er geelzucht kan ontstaan, vocht in de buik (ascites) of bijvoorbeeld concentratiestoornissen. Deze patiënten hebben een duidelijk verkorte levensverwachting.
4. Leverkanker (bij cirrose)
Bij cirrose is en duidelijk verhoogd risico op leverkanker. Patiënten met cirrose moeten daarom onder controle blijven van een specialist en vaak behandeld worden met preventieve medicijnen. Behandeling van de leververvetting kan de cirrose doen afnemen.
Met een bloedtest (Fib-4 score) kan worden gekeken of er al tekenen zijn van mogelijke schade. Dit kan in het ziekenhuis nader onderzocht worden met een meting van de leverstijfheid (fibroscan).
Behandeling
Een leverontsteking door vetstapeling kan leverfibrose en levercirrose veroorzaken. Daarom is het belangrijk om de vervetting aan te pakken. Op dit moment zijn daar nog geen goede medicijnen voor. Wel kunt u zelf de vetvetting verbeteren.
Dit kunt u zelf doen: 3 tips
De 3 praktische tips hieronder werken volgens wetenschappelijke onderzoeken goed. Een combinatie van de 3 tips is natuurlijk het best. Uw huisarts kan u hierin ondersteunen.
Tip 1 - Voeding
Voeding heeft grote invloed hebben op leververvetting en ontsteking, ook zonder gewichtsverlies. Met een mediterraan dieet en minder consumptie van fructose en alcohol kunt u al veel bereiken. Laat u adviseren door een diëtist. Praktisch komt het op het volgende neer:
- Verse groenten en fruit: 250-500 gram per dag.
- Olijfolie: probeer dit dagelijks en veel te gebruiken (bakken en braden, in dressings).
- Granen: volkoren brood/pasta, zilvervliesrijst, couscous, ontbijtgranen.
- Dagelijks: magere zuivel, olijven, zaden/noten, uien/knoflook.
- Eiwitbron ’s avonds: met name vis en kip, maximaal 2x/week een ei of rood vlees.
- Voorzichtig met: vruchtensappen, alcohol, aardappels (maximaal 3 keer per week).
- Niet gebruiken: gezoete frisdrank (zoals normale cola), fast food (patat, snacks), snoep/gebak, kant en klare maaltijden, alcohol (bij fibrose/cirrose).
Tip 2 - Bewegen
Beweeg elke week minimaal 180 minuten. Bijvoorbeeld dagelijks een stevige wandeling of dagelijks een half uurtje fietsen zonder ondersteuning.
Tip 3 - Gewichtsverlies
Val 7-10% af. Bijvoorbeeld van 100 kilo naar 90 of 93 kilo). Dit lukt vaak het best als u uw manier van leven blijvend verandert. Bijvoorbeeld door met u zelf af te spreken om niet meer te snacken, geen toetjes meer te eten, minder alcohol te gebruiken, geen zoete frisdranken te gebruiken en/of meer te bewegen.
Versie: 00470 Leververvetting 2025-04
