Inleiding
De kinderallergoloog of allergiediëtist vermoedt of heeft vastgesteld dat uw kind last heeft van een zogenaamde kruisallergie. Een kruisallergie is een allergische reactie op voeding. Dit wordt veroorzaakt door hooikoorts. In deze folder leest u meer over het ontstaan en de behandeling van een kruisallergie.
Hooikoorts
Hooikoorts is een ontsteking van het slijmvlies in de keel, de ogen en de neus. De ontsteking ontstaat door een allergische reactie op het stuifmeel (ook wel pollen genoemd) van grassen, bomen en/of onkruiden. Het stuifmeel zweeft in de lucht en dit wordt vervolgens ingeademd.
Bomen bloeien voornamelijk in het voorjaar, onkruid van april tot september en grassen meestal tussen mei en september. Tijdens de bloeiperiode kunnen er miljoenen pollen in de lucht zijn, vooral op droge, warme en winderige dagen.
Wist u dat?
- Regen verlaagt het aantal pollen in de lucht, waardoor je tijdens regenachtige dagen minder last kunt hebben van de hooikoortsklachten.
In de tabel hieronder ziet u wanneer welke pollen in de bloei staan.
Klachten bij hooikoorts
Klachten kunnen zijn: jeukende en tranende ogen, niesbuien en een loopneus. Daarnaast raakt de neus vaak verstopt en kunnen astmaklachten ontstaan. Ook kan allergisch eczeem terugkomen of verergeren in het hooikoortsseizoen.
Wat is een kruisallergie?
Bij een kruisallergie ziet ons lichaam geen verschil tussen pollen en voeding. De stoffen waar allergische klachten op ontstaan worden allergenen genoemd. De allergenen uit pollen en bepaalde voeding kunnen er op elkaar lijken. Hierdoor krijgen sommige mensen met bijvoorbeeld hooikoorts, ook klachten bij voeding.
Bij welke voeding?
Zoals genoemd, kunnen mensen met hooikoorts last krijgen bij voeding. Dit kan bij één voedingsmiddel zijn of bij meerdere. Vaak gaat het om appel of hazelnoot. Maar dit kunnen ook andere voedingsmiddelen zijn. Denk aan:
- Fruit: bijvoorbeeld vruchten met een pit zoals appel, kers en perzik.
- Rauwe groente: bijvoorbeeld wortel of tomaat.
- Noten: bijvoorbeeld hazelnoot.
Klachten bij een kruisallergie
Klachten die veel voorkomen bij een kruisallergie met hooikoorts zijn:
- Jeuk en tintelingen in de mond en/of keel.
- Jeuk en roodheid van de lippen en/of rondom de mond.
- Gevoel van of zichtbare zwelling van de lippen en/of de tong en/of de keel.
- Blaasjes op de lippen, op de tong of in de mond.
- Moeite met slikken of ademen omdat de keel dichtzit.
De klachten kunnen per persoon, per voedingsmiddel en per reactie verschillen. De klachten kunnen erg vervelend zijn, maar gelukkig meestal niet gevaarlijk. Het is niet nodig om een adrenaline auto-injector (bijv. Epipen®, Jext®) te gebruiken en er is geen medische hulp nodig. De klachten zakken vaak vanzelf af binnen 30 tot 60 minuten.
Adviezen bij klachten:
- Stoppen met eten. Als uw kind door blijft eten, kunnen de klachten erger worden.
- Antihistamine nemen. Dit kan helpen om de klachten sneller over te laten gaan.
Antihistamine is een anti-allergie medicijn. Dit is in een drankje of tabletje te verkrijgen. Voorbeelden: desloratadine (aerius®), levocetirizine (Xyxal®) en cetirizine (Zyrtec®).
Wist u dat?
- Er zijn kinderen die alleen klachten krijgen bij voeding tijdens het hooikoortsseizoen. Daarbuiten kunnen zij het voedingsmiddel eten zonder klachten.
- Bij een kruisallergie voor appel kan het zijn dat de ene appelsoort wél klachten geeft en de andere appelsoort géén of minder klachten.
- De klachten verschillen per persoon: het is dus niet zo dat je automatisch voorzichtig moet zijn met voeding als je hooikoorts hebt. Niet iedereen met hooikoorts krijgt een kruisallergie.
Factoren die van invloed zijn op de klachten
Sommigen dingen kunnen een allergische reactie verergeren:
- De hoeveelheid van het gegeten voedingsmiddel: hoe meer je eet, hoe heviger de klachten. Er kan bijvoorbeeld een keelzwelling ontstaan;
- Het bestaan van een lage weerstand door bijvoorbeeld ziekte of door een onvolwaardig eetpatroon;
- Het gebruik van een NSAID: bijvoorbeeld ibuprofen of aspirine;
- Lichamelijke inspanning: denk aan buitenspelen, fietsen, wandelen of sporten;
- Spanning, angst of stress;
- Hevige hooikoortsklachten;
- Het gelijktijdig drinken van alcohol.
Kruisallergie met andere inhalatieallergenen
Bij een latexallergie of huisstofmijtallergie kunnen er klachten ontstaan op voeding. Net als bij hooikoorts. Bij een latexallergie kan er een kruisallergie ontstaan voor avocado, banaan en dadel. Bij een huisstofmijtallergie kunnen klachten ontstaan bij het eten van bijvoorbeeld garnaal en mossel.
Figuur 2: Bekende kruisreacties tussen pollen, huisstofmijt, latex en voedingsmiddelen
Behandeling bij een kruisallergie
Afspraak bij het MACK
De kinderallergoloog en de allergiediëtist kunnen beoordelen of er een kruisallergie speelt. Hiervoor komt u of uw kind bij het MACK op de poli voor een afspraak.
Bloed- en/of huidonderzoek
- Het kan nodig zijn om te kijken of er antistoffen aanwezig zijn voor bepaalde inhalatieallergenen. In dat geval kan er bloed afgenomen worden of een huidpriktest worden verricht.
- Bij een huidpriktest wordt er gekeken naar antistoffen in de huid. Er wordt een klein beetje van een bepaald allergeen in de huid aangebracht, zoals het allergeen uit grassen of bomen. Als er een reactie ontstaat in de huid, betekent dit dat je antistoffen hebt voor dit allergeen.
- Dit kan ook worden gedaan voor voeding. Dit wordt alleen gedaan als twijfel bestaat tussen een kruisallergie of een op zichzelf staande voedselallergie.
- Let op: als er antistoffen aanwezig zijn in de huid of in het bloed, wil dit niet altijd zeggen dat er ook echt een allergie bestaat voor dit voedingsmiddel of inhalatieallergeen.
- Als uw kind geen klachten krijgt bij het eten van de geteste voedingsmiddelen, is het advies: blijf deze voedingsmiddelen gewoon eten. Ook al heeft uw kind antistoffen.
Adviezen bij een kruisallergie
- De kinderallergoloog en de allergiediëtist geven advies welke voeding wel of niet gegeten kan worden. Sommige kinderen zijn gestopt met het eten van veel voedingsmiddelen. Vaak omdat zij bang zijn voor een nieuwe allergische reactie.
- Het kan ook voorkomen dat er na bloedonderzoek bepaalde voeding wordt vermeden. Het kan heel spannend zijn om iets weer opnieuw te proberen. De allergiediëtist kan helpen om bepaalde soorten voeding (opnieuw) te gaan eten.
- Enkele adviezen bij een kruisallergie worden hieronder beschreven. Let op: dit zijn algemene adviezen. De kinderarts en allergiediëtist geven persoonlijk advies.
Blijven eten in plaats van stoppen met eten
Dit is een heel belangrijk advies. Door de klachten kan het zijn dat uw kind één of meerdere voedingsmiddelen niet meer eet. Het is begrijpelijk dat uw kind na een allergische reactie bang is voor een reactie op andere voedingsmiddelen. Gelukkig is dat niet altijd nodig. Als er bijvoorbeeld een allergie bestaat voor hazelnoot, is het vermijden van andere noten uit voorzorg niet nodig. En al helemaal niet als de andere noten al gegeten werden zonder klachten.
De allergiediëtist kijkt mee welke voedingsmiddelen (opnieuw) geprobeerd kunnen worden.
Verhitten en verwerken
Verhitten en verwerken van voeding zorgt ervoor dat het allergische stofje (allergeen) stuk gaat. Hierdoor is het vaak zo dat er minder of helemaal geen klachten meer ontstaan bij het eten van verhitte of verwerkte producten waar een kruisallergie voor bestaat.
Misschien herkent u of uw kind het volgende wel: bij verse appel krijg je klachten (zoals jeuk) en appeltaart gaat helemaal goed! Andere voorbeelden van verhitte en verwerkte producten zijn: hazelnootpasta, pindakaas, tomatensaus en een fruitsmoothie.
U of uw kind kunt fruit en groente ook verhitten door deze in de magnetron te leggen of onder de kraan te houden. Enkele tips hiervoor zijn:
- Zachte fruit- en groentesoorten: dit kan enkele seconden worden verhit onder de hete kraan, nadat het in stukjes gesneden is. Aardbei, banaan, kiwi, druif, meloen en perzik zijn voorbeelden van zacht fruit. Rauwe groenten zoals tomaat kunnen ook worden gekookt of gebakken in de pan.
- Harde fruit- en groentesoorten: bij harde fruitsoorten kan de vrucht of de groente gedurende een paar seconden in de magnetron (minimaal 600 Watt) gelegd worden. Hoelang de vrucht in de magnetron moet, verschilt per persoon. De ervaring leert hoeveel seconden genoeg is: bij de één zal dat 30 seconden zijn en bij de ander is 5 seconden voldoende. Het is van belang dat de vrucht lekker en knapperig blijft.
Bij harde groentesoorten (zoals wortel en paprika) geeft de magnetron vaak niet het gewenste effect. Dit kan beter gebakken of gekookt worden.
Wist u dat?
- Na het bewerken van het fruit of de groente in magnetron of pan, zal de structuur van het allergeen blijvend veranderd zijn. Dit betekent dat fruit en groente na ’s ochtends enkele seconden in de magnetron, later op de dag kan worden gegeten.
Drempel opzoeken
Bij een kruisallergie kan het zijn dat er een hoeveelheid gegeten kan worden zonder klachten.
Zo kan 1 stukje appel goed gaan, maar geeft een hele appel wel klachten. Het kan prettig zijn te ontdekken waar die ‘drempel’ ligt. De allergiediëtist denkt hierin mee.
Etiketten lezen
Bij een kruisallergie is het niet nodig om te letten op zogenaamde ‘sporen’. Op verpakkingen van producten kan onder andere één van de volgende waarschuwingen vermeld zijn: ‘Dit product is in een fabriek gemaakt waar ook noten en pinda worden verwerkt’ of ‘Dit product kan sporen bevatten van pinda’.
Het product kan gegeten worden omdat eventuele sporen geen klachten zullen geven.
Leven met een kruisallergie
Voor een gezond lichaam is het belangrijk om goed te eten. Een goed eetpatroon bevat bijvoorbeeld genoeg fruit, groenten, volkoren granen, melkproducten en producten met gezonde vetten zoals noten, vette vis en plantaardige olie.
De allergiediëtist geeft advies om gezond te blijven eten, ondanks dat sommige voedingsmiddelen vanwege klachten vermeden worden.
