Hoofdpijn bij kinderen

Inleiding

Uw kind is in het ziekenhuis gezien, omdat hij/zij last heeft van hoofdpijn. Dit is een vervelende klacht die vaak voorkomt. Bij de meeste kinderen is er gelukkig geen ernstige oorzaak van de hoofdpijn. In deze folder vindt u uitleg over de verschillende soorten hoofdpijn die bij kinderen voorkomen, de behandeling en adviezen om de hoofdpijnklachten van uw kind te verminderen.

Wat is hoofdpijn?

Bij hoofdpijn is er sprake van pijn in het hoofd. Meestal wordt dit veroorzaakt door spanning in de spieren van het hoofd, of prikkeling van zenuwen, hersenvliezen of bloedvaten. De hersenen zelf zijn gevoelloos en geven geen pijnklachten.

Hoofdpijn bij kinderen komt helaas vaak voor: 1 op de 4 kinderen heeft regelmatig hoofdpijnklachten.

Welke soorten hoofdpijn zijn er?

De meest voorkomende oorzaken van hoofdpijn bij kinderen zijn:

• Migraine.
• Spanningshoofdpijn.
• Chronische dagelijkse hoofdpijn.
• Medicatie-overgebruikshoofdpijn.

Er zijn veel andere, zeldzame oorzaken van hoofdpijn. Voorbeelden zijn hoofdpijn bij voorhoofdsholteontsteking, clusterhoofdpijn, een hersenvliesontsteking en hoofdpijn door een hersentumor. Bij deze oorzaken zijn er naast de hoofdpijn vrijwel altijd ook andere verschijnselen, zoals koorts of uitvalsverschijnselen.

Migraine

Migraine wordt gekenmerkt door terugkerende aanvallen van hoofdpijn die vaak gepaard gaan met een aantal van de volgende verschijnselen:

• Misselijkheid, soms met braken.
• Wit-bleek zien.
• Niet tegen licht, geluid en/of geuren kunnen.
• Hoofdpijn verergerd door lichamelijke activiteit.
• Neurologische verschijnselen zoals: verminderd zicht, verwardheid, tintelingen in arm of been, niet goed uit de woorden kunnen komen en/of oorsuizen.

Het kan zijn dat uw kind of u als ouder een migraineaanval ziet aankomen doordat uw kind lusteloos is, aldoor moet gapen, prikkelbaar is, bleek ziet of duizelig is.

Soms hebben kinderen voordat ze hoofdpijn krijgen een aura. Dit is een verzamelwoord voor een aantal ‘rare’ verschijnselen zoals opeens niet meer goed kunnen zien, lichtflitsen of sterretjes zien.

Over de oorzaak van migraine bestaan verschillende theorieën. Waarschijnlijk speelt een zekere aanleg een rol. We zien vaak dat migraine ook bij familieleden voorkomt. We denken dat de bloedvaten in het hoofd van belang zijn. Waarschijnlijk spelen neurotransmitters, de stofjes die hersencellen aan elkaar doorgeven, ook een rol. De precieze oorzaak kennen we op dit moment niet.

Spanningshoofdpijn

Hoofdpijn bij kinderen die niet typisch past bij migraine, is meestal spanningshoofdpijn. Dit is vaak een zeurende, wat langer aanhoudende hoofdpijn. Soms is er gevoeligheid voor licht en geluid. De oorzaak van spanningshoofdpijn is niet helemaal duidelijk.

Lange tijd is gedacht dat een verhoogde spanning van de spieren in de nek en schouders door psychische of lichamelijke factoren de oorzaak was, vandaar de naam (spier)spanningshoofdpijn. Dit is echter niet de oorzaak van de hoofdpijn, maar het kan hoofdpijn wel verergeren.

Chronische dagelijkse hoofdpijn

Chronische dagelijkse hoofdpijn is hoofdpijn (migraine of spanningshoofdpijn) die meer dan 3 maanden en meer dan 15 dagen per maand aanwezig is.

Medicatie-overgebruikshoofdpijn of middelen afhankelijke hoofdpijn

Middelen afhankelijke hoofdpijn of medicatie-overgebruikshoofdpijn zijn belangrijke oorzaken van hoofdpijn. Bij middelen afhankelijke hoofdpijn kunt u denken aan hoofdpijn door het overmatig gebruik van cafeïne houdende dranken zoals cola, koffie, ice tea of energiedrankjes. Het plotseling stoppen met cafeïne kan ook leiden tot hoofdpijn.

Medicatie-overgebruikshoofdpijn kan voorkomen als gedurende langere tijd vaker dan 2 dagen per week pijnstillers worden ingenomen. Het is verstandig veelvuldig medicatiegebruik te minderen tot maximaal 2 dagen per week. Bij pogingen om de pijnstillers te laten staan, kan de hoofdpijn in eerste instantie verergeren, meestal is dit na 1 tot 2 weken weer afgenomen. Het kan 2 tot 3 maanden duren voor medicatie-overgebruikshoofdpijn verdwenen is. Het is dus belangrijk om minimaal 2 maanden géén of maximaal 2 keer per week pijnstillers te gebruiken.

Wat is de behandeling?

De behandeling van hoofdpijn bestaat uit verschillende delen. Het belangrijkste onderdeel is de behandeling zonder medicijnen (niet-medicamenteuze behandeling).

Voor alle soorten hoofdpijn geldt dat aanpassingen in de levensstijl kunnen helpen. Zie hiervoor de leefstijladviezen verderop in deze folder.

Voor migraine zijn er tevens medicijnen om de hoofdpijn te behandelen en om de hoofdpijn te voorkomen.

Niet-medicamenteuze behandeling

Voor veel kinderen geldt dat een aanpak zonder medicijnen de hoofdpijn kan terugdringen of zelfs onder controle kan krijgen. Onderstaande behandelingen kunnen ook samengaan met een behandeling met medicijnen.

• Fysiotherapie - Houding en spierspanning kunnen migraine en spanningshoofdpijn uitlokken. Een fysiotherapeut kan helpen een betere houding aan te leren en een goede balans te vinden tussen inspanning en ontspanning.
• Psycholoog – Psychologisch welbevinden draagt bij aan een vermindering van hoofdpijn. Een psycholoog kan samen met uw kind kijken hoe uw kind voldoende balans kan vinden in ontspanning en inspanning en kan begeleiding geven bij de andere leefstijladviezen. Daarnaast zijn er verschillende behandelmogelijkheden, zoals:
• Cognitieve gedragstherapie – Cognitieve gedragstherapie gaat ervan uit dat gedachten, gevoelens en gedrag met elkaar verbonden zijn. Veel kinderen maken zich zorgen over de hoofdpijn en over de gevolgen die de hoofdpijn klachten hebben voor het dagelijks leven (school, sportieve- en sociale activiteiten etc. ). Dit kan invloed hebben op de hoofdpijnklachten. Bij cognitieve gedragstherapie ligt het accent op het aanleren van meer helpende gedachten en ontspanning.
• Medische Hypnose - Het is bekend dat lichaam en geest niet los van elkaar werken, maar elkaar beïnvloeden. Hypnose is een toestand van diepe ontspanning en sterk geconcentreerde aandacht, waardoor iemand zich losmaakt van de buitenwereld en meer opgaat in zijn innerlijke wereld. Hypnose maakt gebruik van iemands innerlijke kracht om veranderingen in het lichaam te bewerkstelligen.

Medicatie

Voor migraine zijn verschillende soorten medicijnen beschikbaar.

• Paracetamol is de eerste keus voor pijnstilling. Daarnaast kunnen NSAID’s (zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen) worden gegeven, of een combinatie van beide.
• Middelen tegen de misselijkheid. Bijvoorbeeld Ondansetron
• Als bovenstaande medicijnen onvoldoende werken kan gekozen worden voor een antimigrainemiddel. Dit is afhankelijk van de leeftijd van uw kind. Deze medicijnen noemen we ook wel triptanen. Voorbeelden zijn Sumatriptan en Rizatriptan.

Voor alle medicijnen geldt dat je ze moet nemen zodra de hoofdpijn opkomt. Vergelijk de hoofdpijn met een brand, die wil je ook blussen voordat die zich verder uitbreidt.

Leefstijladviezen

Voor het bestrijden van alle vormen van hoofdpijn geldt dat het aanpassen van de leefstijl kan helpen. De hoofdpijn kan hiermee soms niet helemaal voorkomen worden, maar wel duidelijk verminderen. Leefstijladviezen zijn:

• Eet regelmatig en gezond, neem altijd een ontbijt.
• Zorg voor voldoende vochtinname (1 tot 2 liter per dag).
• Vermijd cafeïne houdende dranken zoals koffie, cola, ice-tea en energy drankjes.
• Vermijd lightproducten met de zoetstof aspartaam en cup-a-soup want hierin zitten smaakversterkers.
• Zorg voor voldoende lichaamsbeweging (minimaal 30 minuten per dag).
• Zoek balans in inspanning (school, huiswerk) en ontspanning.
• Zorg voor voldoende nachtrust.

Slaaptips voor tieners

Hoeveel slaap heeft uw kind nodig? Bekijk het slapen in de vakantie, als er geen wekker wordt gezet. Het aantal uren dat dan geslapen wordt is een goede indicatie van de slaapbehoefte. Verder:

• Zorg voor een regelmatig slaapritme, slaap in het weekend niet meer dan 1 tot anderhalf uur uit ten opzichte van doordeweekse dagen.
• Drink geen cafeïne houdende dranken na het avondeten.
• Vermijd activerende activiteiten (sporten, studeren, gamen) 1-2 uur voor het slapengaan.
• Stop beeldschermactiviteiten uiterlijk 1 uur voor het slapen gaan.
• Dim het licht in de avond en ga ’s ochtends vroeg naar buiten.

Adviezen over beeldschermgebruik

• Beperk de totale beeldschermtijd tot minder dan 2 uur per dag buiten schooltijd.
• Geen tv of smartphone op de slaapkamer.

Overige tips

• Beperk pijnmedicatie tot maximaal 2 dagen per week.

Prognose

De hoofdpijn zal in de meeste gevallen in een tijdsbestek van weken tot maanden afnemen.

Een klein deel van de kinderen heeft aanleg om op volwassen leeftijd opnieuw hoofdpijnklachten te ontwikkelen.

Meer informatie?

Kinderneurologie – Hoofdpijn bij kinderen op www.kinderneurologie.eu.

Versie: 00522 Hoofdpijn bij kinderen 2025-11