Inleiding
Uw kind is in het ziekenhuis gezien, omdat hij/zij last heeft van hoofdpijn. Dit is een vervelende klacht die vaak voorkomt. Bij de meeste kinderen is er gelukkig geen ernstige oorzaak van de hoofdpijn. In deze folder vindt u uitleg over de verschillende soorten hoofdpijn die bij kinderen voorkomen, de behandeling en adviezen om de hoofdpijnklachten van uw kind te verminderen.
Wat is hoofdpijn?
Bij hoofdpijn is er sprake van pijn in het hoofd. Meestal wordt dit veroorzaakt door spanning in de spieren van het hoofd, of prikkeling van zenuwen, hersenvliezen of bloedvaten. De hersenen zelf zijn gevoelloos en geven geen pijnklachten.
Hoofdpijn bij kinderen komt helaas vaak voor. 1 op de 4 kinderen heeft regelmatig hoofdpijnklachten.
Soorten hoofdpijn
De meest voorkomende oorzaken van hoofdpijn bij kinderen zijn:
- Migraine
- Spanningshoofdpijn
- Chronische dagelijkse hoofdpijn
- Middelenafhankelijke hoofdpijn
- Medicatie-overgebruikshoofdpijn
Er zijn veel andere, zeldzame oorzaken van hoofdpijn. Bij deze oorzaken zijn er naast de hoofdpijn vrijwel altijd ook andere verschijnselen, zoals koorts of uitvalsverschijnselen.
Migraine
Migraine wordt gekenmerkt door terugkerende aanvallen van hoofdpijn die vaak gepaard gaan met een aantal van de volgende verschijnselen:
- Misselijkheid, soms met braken
- Bleek zien
- Niet tegen licht, geluid en/of geuren kunnen
- Hoofdpijn die erger wordt door lichamelijke activiteit
- Neurologische problemen zoals: verminderd zicht, verwardheid, zwakke spieren, tintelingen in arm of been, niet goed uit de woorden kunnen komen en/of oorsuizen.
Het kan zijn dat uw kind of u als ouder een migraineaanval ziet aankomen doordat uw kind lusteloos is, aldoor moet gapen, prikkelbaar is, bleek ziet of duizelig is.
Soms hebben kinderen voordat ze hoofdpijn krijgen een aura. Dit is een verzamelwoord voor een aantal ‘rare’ verschijnselen zoals opeens niet meer goed kunnen zien, lichtflitsen of sterretjes zien.
Wat is de oorzaak van migraine?
We weten nog niet precies wat migraine veroorzaakt. Er zijn wel verschillende ideeën over wat de oorzaak zou kunnen zijn. Waarschijnlijk speelt aanleg een rol. We zien vaak dat migraine ook bij familieleden voorkomt. We denken dat de bloedvaten in het hoofd van belang zijn en waarschijnlijk spelen neurotransmitters (stofjes die hersencellen aan elkaar doorgeven) ook een rol.
Spanningshoofdpijn
Hoofdpijn bij kinderen die niet typisch past bij migraine, is meestal spanningshoofdpijn. Dit is vaak een zeurende, wat langer aanhoudende hoofdpijn. Soms is er gevoeligheid voor licht en geluid.
Wat is de oorzaak van spanningshoofdpijn?
De oorzaak is niet exact duidelijk, maar genetisch aanleg speelt een duidelijk rol bij het ontstaan. Eerder werd gedacht dat spanningshoofdpijn kwam door gespannen spieren in de nek en schouders of door psychische problemen, vandaar de naam (spier)spanningshoofdpijn. Dit is echter niet de oorzaak van de hoofdpijn, maar het kan hoofdpijn wel verergeren.
Chronische dagelijkse hoofdpijn
Chronische dagelijkse hoofdpijn is hoofdpijn (migraine of spanningshoofdpijn) die meer dan 3 maanden en meer dan 15 dagen per maand aanwezig is.
Wat is de oorzaak van chronische dagelijkse hoofdpijn?
Ook hierbij speelt de genetische aanleg een belangrijke rol. Daarnaast zijn middelen-afhankelijke hoofdpijn of medicatieover-gebruikshoofdpijn belangrijke oorzaken van chronische dagelijkse hoofdpijn. De oorzaak is niet altijd duidelijk.
Middelenafhankelijke hoofdpijn
Ontstaat door het teveel drinken van cafeïne houdende dranken als cola, koffie, ice tea of energiedrankjes. Dit kan leiden tot hoofdpijn.
Het regelmatig gebruik van 200 mg cafeïne kan bij volwassenen met een gevoeligheid hiervoor, hoofdpijn veroorzaken. Bij kinderen veroorzaken kleinere hoeveelheden waarschijnlijk al hoofdpijn. Zo zit in een kop thee 30 tot 40 mg cafeïne en in een kop koffie 80 tot 150 mg. In een glas cola en een glas ice tea zit 15 mg cafeïne en in een blikje energiedrank 80 mg. Het plotseling stoppen met cafeïne kan ook leiden tot hoofdpijn, het is daarom verstandig het drinken langzaam af te bouwen en te stoppen.
Medicatie-overgebruikshoofdpijn
Als je gedurende langere tijd vaker dan 2 dagen per week pijnstillers slikt, kan je last krijgen van medicatie-overgebruikshoofdpijn. Het is verstandig veelvuldig medicatiegebruik te minderen tot maximaal 2 dagen per week. Het kan gebeuren dat de hoofdpijn dan eerst erger wordt, meestal is dit na 1 tot 2 weken weer afgenomen. Het kan 2 tot 3 maanden duren voor medicatieovergebruikshoofdpijn verdwenen is. Het is dus belangrijk om minimaal 2 maanden géén of maximaal 2 keer per week pijnstillers te gebruiken.
De behandeling
De behandeling van hoofdpijn bestaat uit verschillende delen. Het belangrijkste onderdeel is de behandeling zonder medicijnen (niet-medicamenteuze behandeling). Voor migraine zijn er tevens medicijnen om de hoofdpijn te behandelen en om de hoofdpijn te voorkomen.
Medicamenteuze behandeling migraine
Voor migraine zijn verschillende soorten medicijnen beschikbaar.
- Paracetamol is de eerste keus voor pijnstilling. Daarnaast kunnen NSAID’s (zoals diclofenac, ibuprofen of naproxen) worden gegeven, of een combinatie van beide.
- Middelen tegen de misselijkheid Bijvoorbeeld Ondansetron
- Anti-migrainemedicatie Als bovenstaande medicijnen onvoldoende werken kan gekozen worden voor antimigrainemedicatie. Dit is afhankelijk van de leeftijd van uw kind. Deze medicijnen noemen we ook wel triptanen. Voorbeelden zijn Sumatriptan en Rizatriptan.
- Profylaxe Als kinderen ouder dan 8 jaar vaak last hebben van migraine (meer dan 2 keer per maand) en het dagelijks leven hierdoor sterk wordt beïnvloedt, kan overwogen worden om elke dag medicijnen te nemen om de frequentie van migraine te verminderen. De eerste keus is Candesartan, als dit niet voldoende effect heeft kan Propanolol overwogen worden.
Wanneer medicijnen innemen?
Voor alle aanvalsmedicatie geldt dat je ze moet innemen zodra de hoofdpijn opkomt. Vergelijk de hoofdpijn met een brand, die wil je ook blussen voordat die zich verder uitbreidt.
Niet-medicamenteuze behandeling
Voor veel kinderen geldt dat een aanpak zonder medicijnen de hoofdpijn kan terugdringen of zelfs onder controle kan krijgen. Onderstaande behandelingen kunnen ook samengaan met een behandeling met medicijnen.
- Fysiotherapie - Houding en spierspanning kunnen migraine en spanningshoofdpijn doen vermeerderen. Een fysiotherapeut kan helpen een betere houding aan te leren en een goede balans te vinden tussen inspanning en ontspanning.
- Psycholoog – Psychologisch welbevinden draagt bij aan een vermindering van hoofdpijn. Een psycholoog kan samen met uw kind kijken hoe uw kind voldoende balans kan vinden in ontspanning en inspanning en kan begeleiding geven bij de andere leefstijladviezen. Daarnaast zijn er verschillende behandelmogelijkheden, zoals:
- Cognitieve gedragstherapie – Cognitieve gedragstherapie gaat ervan uit dat gedachten, gevoelens en gedrag met elkaar verbonden zijn. Veel kinderen maken zich zorgen over de hoofdpijn en over de gevolgen die de hoofdpijn klachten hebben voor het dagelijks leven (school, sportieve- en sociale activiteiten etc. ). Dit kan invloed hebben op de hoofdpijnklachten. Bij cognitieve gedragstherapie ligt het accent op het aanleren van meer helpende gedachten en ontspanning.
- Medische Hypnose - Het is bekend dat lichaam en geest niet los van elkaar werken, maar elkaar beïnvloeden. Hypnose is een toestand van diepe ontspanning en sterk geconcentreerde aandacht, waardoor iemand zich losmaakt van de buitenwereld en meer opgaat in zijn innerlijke wereld. Hypnose maakt gebruik van iemands innerlijke kracht om veranderingen in het lichaam te bewerkstelligen.
Leefstijladviezen
Voor het verminderen van alle vormen van hoofdpijn geldt dat het aanpassen van de leefstijl kan helpen. De hoofdpijn kan hiermee soms niet helemaal voorkomen worden, maar wel duidelijk verminderen. Leefstijladviezen zijn:
- Eet regelmatig en gezond, neem altijd een ontbijt.
- Zorg voor voldoende vochtinname (1 tot 2 liter per dag).
- Vermijd cafeïne houdende dranken zoals koffie, cola, ice-tea en energy drankjes.
- Vermijd lightproducten met de zoetstof aspartaam en cup-a-soup want hierin zitten smaakversterkers.
- Beweeg of sport elke dag 20 tot 30 minuten.
- Zoek balans in inspanning (school, huiswerk) en ontspanning.
- Zorg voor voldoende nachtrust.
Slaaptips voor tieners
Hoeveel slaap heeft uw kind nodig? Bekijk het slapen in de vakantie, als er geen wekker wordt gezet. Het aantal uren dat dan geslapen wordt is een goede indicatie van de slaapbehoefte. Verder:
- Zorg voor een regelmatig slaapritme, slaap in het weekend niet meer dan 1 tot anderhalf uur uit ten opzichte van doordeweekse dagen.
- Drink geen cafeïne houdende dranken na het avondeten.
- Vermijd activerende activiteiten (sporten, studeren, gamen) 1-2 uur voor het slapengaan.
- Stop beeldschermactiviteiten uiterlijk 1 uur voor het slapen gaan.
- Dim het licht in de avond en ga ’s ochtends vroeg naar buiten.
Adviezen over beeldschermgebruik
- Beperk de totale beeldschermtijd tot minder dan 2 uur per dag buiten schooltijd.
- Geen tv of smartphone op de slaapkamer.
- Zorg voor evenwicht in inspanning (bijvoorbeeld school) en ontspanning.
Tips medicijngebruik
- Beperk pijnmedicatie tot maximaal 2 dagen per week.
Prognose
Met bovenstaande adviezen en behandeling zal de hoofdpijn in de meeste gevallen in een tijdsbestek van weken tot maanden afnemen. Een deel van de kinderen blijft gevoelig voor het krijgen van hoofdpijn op de volwassen leeftijd.
Meer informatie of tips
- Kinderneurologie – Hoofdpijn bij kinderen - (www.kinderneurologie.eu)
- Alles over hoofdpijn bij kinderen - Hoofdpijnnet
- Mijn beschermende brein – Hoe je brein jou beschermt met pijn
- Super Chill - Voor een fris en rustig koppie
Versie: 00522 Hoofdpijn bij kinderen 2026-03