Hartfalen

Inleiding

Uw hart pompt minder goed als de cardioloog bij u hartfalen constateert. Hartfalen is meestal blijvend en werkt door in uw dagelijks leven. In deze folder leest u meer over hartfalen. Onder andere over de oorzaken, de behandeling en over hoe u ermee om kunt gaan.

Wat is hartfalen?

Bij hartfalen pompt het hart het bloed minder goed rond. Organen en spieren krijgen niet genoeg zuurstof en voedingsstoffen. Daardoor krijgt u klachten.

Het hart pompt niet goed omdat de hartspier is beschadigd of te weinig bloed krijgt. Daardoor kan het hart minder goed werken. De klachten die u heeft door hartfalen hangen af van de ernst van het hartfalen en waar in het hart de problemen zijn.

Klachten bij hartfalen

Bij hartfalen pompt het hart het bloed minder goed rond. De meest voorkomende klachten van mensen met hartfalen zijn:

• Minder goed kunnen inspannen.
• Een vol gevoel in de bovenbuik, een opgezette buik.
• Opgezette benen en enkels.
• Zwaarder worden terwijl u niet meer dan normaal eet, of zelfs als u minder eet.
• Vaker moeten plassen ’s nachts en soms juist minder overdag.
• Ademnood en hoesten, vooral bij platliggen.
• Verminderde eetlust slapeloosheid of onrustige slaap verwardheid, vergeetachtigheid, slechte concentratie.
• Verstopping (obstipatie).
• Koude handen en voeten (door slechte bloedcirculatie).

Oorzaken van hartfalen

Bij hartfalen heeft uw hart minder pompkracht. Dit komt omdat een deel van de hartspier beschadigd is. Hartinfarcten zijn een belangrijke oorzaak maar ook hoge bloeddruk, ritmestoornissen, hartspierziekten of hartklepproblemen kunnen hartfalen veroorzaken.

Hartfalen vaststellen

De arts vraagt naar uw klachten en naar uw medische en familie geschiedenis. Ook kijkt de arts naar welke risicofactoren u heeft en welke onderzoeken nodig zijn. 

Risicofactoren zijn:

• Hoge bloeddruk.
• Alcohol- of drugsgebruik.
• Eet- en leefgewoonten, zoals zout en vet eten en weinig bewegen.

Verschillende onderzoeken

Om de diagnose  hartfalen te stellen  zijn vaak meerdere onderzoeken nodig. Bijvoorbeeld:

• Hartfilmpje of electrocardiogram (ECG).
• Röntgenonderzoek van hart en longen (thoraxfoto).

Andere onderzoeken die gedaan kunnen worden zijn:

• Een inspanningsonderzoek (fietstest of loopband).
• MRI (Magnetic Resonance Imaging).
• CT-scan (Computer Tomografie) is een röntgenonderzoek.
• Hartkatheterisatie (eventueel met een hartbiopsie).
• Genetisch onderzoek.

Behandeling van hartfalen

De behandeling van hartfalen heeft twee doelen:

• Het wegnemen van de oorzaak, als dat mogelijk is.
• Het verminderen van de klachten. Meestal krijgt u een combinatie van medicijnen en leefregels.

Meestal kan de oorzaak van hartfalen niet weggenomen worden. Soms is dat wel mogelijk. Bijvoorbeeld door:

• Een dotterprocedure of bypassoperatie bij vernauwde kransslagaders.
• Medicijnen of een ablatie bij hartritmestoornissen.
• Vervangen of repareren van een lekkende hartklep.
• Medicijnen om hoge bloeddruk te verlagen.

Pacemaker of ICD

Met een pacemaker kunt u zich makkelijker en langer achter elkaar inspannen. Sommige snelle hartritmes kunnen levensbedreigend zijn; het is dus belangrijk om die op tijd te ontdekken en te behandelen. Dit gebeurt met een zogenaamde inwendige cardioverter defibrillator (ICD). Als de hartslag veel te snel wordt, geeft een ICD een elektrische puls of een schok. Daardoor wordt de hartslag weer rustig. Er bestaat ook een apparaatje met beide functies (CRT + ICD) gecombineerd.

Hartrevalidatie

Hartrevalidatie richt zich op voldoende bewegen, gezond eten, gezond gewicht, minder stress en medicijngebruik

Thuismonitoring

Bij thuismonitoring doet u thuis metingen. Zo kunt u thuis uw gewicht, bloeddruk of bijvoorbeeld hartslag meten. De gemeten waarden worden doorgestuurd naar het Martini Ziekenhuis. Dit maakt controle gemakkelijk zonder ziekenhuisbezoek. Lees meer in de informatie over Hartfalen thuismonitoring.

Eten en drinken

Te veel zout en te veel vocht kan een te grote belasting voor uw hart zijn. Daarom adviseert de cardioloog soms om behalve minder zout ook minder vocht te gebruiken (vochtbeperking). Hoeveel u mag drinken op een dag, hoort u van de cardioloog.

Gewicht en overgewicht

Het is verstandig om uw lichaamsgewicht in de gaten te houden. Bij overgewicht moet uw hart harder werken. Weeg uzelf regelmatig. Afhankelijk van de situatie is dat 2 keer per week of elke dag.

Roken en alcohol

Roken en alcoholgebruik vergroten de kans op het krijgen van hartfalen en allerlei andere hart- en vaatziekten. Het advies is om niet te roken en niet te drinken.

De toekomst

Het succes van de behandeling bij hartfalen hangt voor een groot deel af van de werking van de medicijnen. Voor een ander groot  deel hangt het resultaat van de behandeling ook af van de wijze waarop u er zelf mee omgaat. Door het nauwkeurig volgen van de adviezen over rust en inspanning, zout, vocht en voeding.

Leven met hartfalen

Hartfalen is een chronische aandoening. De klachten kunnen wisselen, de ene dag voelt u zich beter dan de andere. U moet rekening houden met:

• Wat u eet en drinkt.
• Hoe u uw energie over de dag verdeelt.
• Dat u uw medicijnen trouw inneemt
• Dat u regelmatig medische controles heeft.

Onzekerheid

Hartfalen brengt vaak onzekerheid met zich mee. U moet op de een of andere manier leren omgaan met het verlies van uw gezondheid. Tegelijk is het belangrijk dat u leert leven met deze aandoening. Wilt u professionele hulp hierbij, dan kan uw arts u doorverwijzen naar een psycholoog of maatschappelijk werker.

Rust of juist  activiteit?

Het hangt af van de ernst van het hartfalen of u beter rust kunt nemen of juist actief moet zijn. Als het hartfalen ernstig is én u houdt veel vocht vast, kan (bed)rust tijdelijk nodig zijn. Als het weer wat beter gaat, is het vaak goed om actief te zijn. Zo kunt u uw conditie verbeteren of op peil houden.

Uw arts of fysiotherapeut kan adviseren over de juiste vorm en hoeveelheid inspanning. En over de mogelijkheden die uw ziekenhuis, sportclub of fitnesscentrum hiervoor bieden.

Autorijden

Als bij u hartfalen is geconstateerd, heeft dit mogelijk invloed op uw rijgeschiktheid. Vraag uw behandelend arts om advies.

Vakantie

• Uw medische conditie speelt een belangrijke rol bij uw reismogelijkheden. Bespreek daarom uw reisplannen met de huisarts of cardioloog.
• Neem ruim voldoende medicijnen mee als u op reis gaat.
• Het is verstandig om een Europees Medisch Paspoort (EMP) te kopen. Daarin noteert u uw medische achtergrond, uw medicijnen, uw behandelend arts en de namen van mensen die in dringende gevallen moeten worden gewaarschuwd.

Hulp en steun van naasten

U zult in het dagelijkse leven veel steun kunnen krijgen van familie, vrienden en kennissen. Zij zijn op verschillende manieren betrokken bij de manier waarop u uw leven moet inrichten. Vooral als partner of als huisgenoot.

De informatie hierboven is een verkorte weergave van een folder van de Hartstichting.

Versie: 00466 Hartfalen 2025-04