Inleiding
Een erectiestoornis, ook wel impotentie genoemd, is een aandoening waarbij een man moeite heeft met het krijgen of behouden van een erectie die voldoende is voor seksuele activiteit. Dit kan tijdelijk of langdurig zijn en komt veel voor bij mannen van verschillende leeftijden.
Wat is een erectie?
Het stijf en hard worden van de penis wordt een erectie genoemd. Deze ontstaat doordat er een toegenomen hoeveelheid bloed in de zwellichamen van de penis stroomt, waardoor er druk wordt opgebouwd. De bloedvaten die het bloed weer afvoeren worden door de verhoogde druk tijdelijk dichtgedrukt, zodat het bloed in de zwellichamen kan blijven tot het klaarkomen (een orgasme). Meestal wordt de penis pas weer slap na een orgasme of als de seksuele prikkel wegvalt.
Hoe vaak komt erectiestoornis voor?
Erectiestoornissen komen vaker voor naarmate mannen ouder worden. Geschat wordt dat ongeveer 1 op de 5 mannen ouder dan 40 jaar weleens last heeft van erectieproblemen. Het kan echter ook jongere mannen treffen, vooral wanneer er sprake is van onderliggende gezondheidsproblemen of stress.
Oorzaken van een erectiestoornis
Het tot stand komen van een erectie gebeurt door een ingewikkeld samenspel tussen de bloedvaten/bloeddoorstroming, de hersenen en zenuwen, hormonen en psychische factoren. Om een goede erectie te krijgen die niet te vroeg verslapt, moeten al deze factoren in orde zijn. Als er problemen zijn bij 1 of meer van bovenstaande factoren kan een erectiestoornis ontstaan.
Een erectiestoornis is meestal het symptoom of uiting van een onderliggende lichamelijk of psychische ziekte en dus niet een ziektebeeld op zichzelf.
Lichamelijke oorzaken
- Bloedcirculatieproblemen. Ziekten zoals hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol en suikerziekte kunnen de bloedstroom naar de penis verminderen. Dit zijn vaak ziektes die gerelateerd zijn aan overgewicht en/of een slechte leefstijl (roken, alcohol drinken en slechte voeding).
- Hormonale veranderingen. Op seksueel gebied kan een tekort aan testosteron voor een vermindering van het seksueel verlangen en kwaliteit van de erectie zorgen. De oorzaak van een tekort aan testosteron is niet altijd duidelijk. Een hoger wordende leeftijd, overgewicht of gebruik van anabole steroïden zijn de meest voorkomende oorzaken. Soms hangt het samen met een aangeboren ziekte of problemen met de zaadballen (zoals niet ingedaalde-, of eerder verwijderde zaadbal).
- Medicijnen. Sommige medicijnen, zoals antidepressiva, allergietabletten, anti-testosteron medicatie, kalmerings- of verdovende middelen en bloeddrukmedicatie kunnen erectieproblemen veroorzaken.
Psychologische oorzaken
- Stress. Door werk, financiële problemen, scheiding, verhuizing etc heeft vaak een grote impact op seksueel verlangen, maar ook op de kwaliteit van de erectie. Seksueel verlangen en een goede erectie kunnen alleen optreden als je je ontspannen voelt en er ruimte voor hebt in je hoofd en lichaam.
- Faalangst. De vrees om op seksueel gebied onder de maat te presteren of bang zijn dat de erectie niet stijf genoeg wordt/blijft.
- Depressie of angststoornis. Psychische aandoeningen kunnen de seksuele motivatie en opwinding verminderen.
- Relatieproblemen. Communicatieproblemen of conflict in de relatie kunnen ook invloed hebben op seksuele gezondheid.
- Trauma. Door negatieve seksuele ervaringen in het verleden kan er een zogenaamde “post-traumatische stress-stoornis” spelen die voor erectiestoornissen kan zorgen.
Klachten bij een erectiestoornis
- Moeite met het krijgen van een erectie.
- Het niet kunnen behouden van een erectie tijdens seksuele activiteit/voortijdige verslapping.
- Niet kunnen klaarkomen of voortijdig klaarkomen.
- Pijn tijdens de erectie of het klaarkomen.
- Verminderd seksueel verlangen.
Diagnose
Als u door uw huisarts bent verwezen in verband met erectiestoornissen komt u eerst op de poli voor een gesprek met een uroloog, een uroloog in opleiding of verpleegkundig specialist. Tijdens dit bezoek zal ook lichamelijk onderzoek worden gedaan, waarbij we kijken/voelen naar afwijkingen in de zwellichamen van de penis of afwijkingen van de teelballen.
Soms kan het nodig zijn om aanvullend onderzoek te doen. De volgende onderzoeken kunnen voor u worden aangevraagd:
- Bloedonderzoek: hierbij kijken we naar hormonale afwijkingen, bloedsuiker, cholesterolwaarden.
- Echografie: soms kan het nodig zijn om met een echo naar de teelballen of de penis te kijken.
Behandelingen voor erectiestoornissen
Er zijn verschillende behandelingen beschikbaar, afhankelijk van de oorzaak en de ernst van de aandoening.
1. Leefstijlveranderingen
Uit meerdere wetenschappelijke studies blijkt dat een gezondere leefstijl de erectie behoorlijk kan verbeteren.
- Gezonde voeding. Een gevarieerd dieet met veel groenten, fruit en volkorenproducten kan helpen de bloedcirculatie te verbeteren. Beperk inname van verzadigde vetten en suiker.
- Lichaamsbeweging. Regelmatige fysieke activiteit bevordert een goede doorbloeding en vermindert stress.
- Stoppen met roken, drugs en matig alcoholgebruik. Roken en overmatig alcoholgebruik kunnen de bloedcirculatie belemmeren en bijdragen aan erectiestoornissen.
- Gewichtsverlies. Afvallen kan helpen, vooral bij mannen met overgewicht of obesitas.
2. Medicijnen
- Medicatie. Medicijnen die eventuele onderliggende bloedcirculatieproblemen behandelen (bijvoorbeeld cholesterolremmers, bloedverdunners of medicatie die de bloedsuikerspiegel verlaagt bij mensen met suikerziekte).
- Testosterontherapie. Als een laag testosteronniveau wordt vastgesteld, kan hormoontherapie een optie zijn. Het effect op de erectie wordt meestal (pas) na 6 maanden merkbaar.
- Erectiepillen. Er zijn verschillende merken erectiepillen. Deze kunnen we opsplitsen in twee soorten; pillen die je dagelijks inneemt, zoals tadalafil (Cialis® 5 mg) en pillen die je voor de seksuele activiteit inneemt, zoals sildenafil (Viagra®), vardenafil (Levitra®) en tadalafil (Cialis® 10/20 mg). Deze medicijnen helpen de bloedstroom naar de penis te verbeteren, wat het makkelijker maakt om een erectie te krijgen en te behouden.
- Crème voor in de plasbuis. In deze crème/gel zit een vaatverwijdend stofje die de doorbloeding naar de zwellichamen verbetert. Met een applicator kan deze crème in de plasbuis worden ingebracht.
- Penisdrukring (Cockring). Dit is een hulpmiddel om voortijdige verslapping te voorkomen en dus vooral handig als de erectie niet lang genoeg aanhoudt. De ring mag niet langer dan 30 minuten worden gebruikt en we adviseren met klem een rubberen ring te gebruiken in plaats van een metalen ring.
- Vacuümpomp. Dit is een soort koker die om de penis kan worden aangebracht, waarna er een vacuüm op gezet kan worden, waardoor het bloed de penis in getrokken wordt. Je gebruikt dit in combinatie met een penisdrukring, deze zorgt ervoor dat het bloed in de zwellichamen blijft staan.
- Injectietherapie. Als bovenstaande behandelingen niet hielpen kan een vaatverwijdend stofje met een naald in het zwellichaam worden gespoten. Dit kan u worden aangeleerd op onze polikliniek.
3. Psychologische behandeling
- Gesprekstherapie. Bij psychische oorzaken kan het helpen om met een psycholoog of seksuoloog te praten over angsten, stress of relatieproblemen.
- Cognitieve gedragstherapie (CGT). Deze therapie kan helpen om negatieve gedachten en gedragingen rondom seks te veranderen.
- EMDR. Dit is een vorm van therapie die gericht is op trauma verwerking en erg effectief kan zijn bij mensen met een post-traumatische stress-stoornis.
- Relatietherapie. Wanneer relatieproblemen een rol spelen, kan samenwerking met een therapeut een oplossing bieden.
4. Chirurgische behandelingen
In zeldzame gevallen kan een operatie nodig zijn:
- Penisprothese. Dit is een implantaat dat in de penis wordt geplaatst en helpt om een erectie te krijgen. Dit wordt alleen overwogen bij ernstige erectiestoornissen. Om hiervoor in aanmerking te komen moet u in goede algehele conditie zijn en een gezonde leefstijl hebben.
Wanneer naar de arts?
- Als uw erectiestoornissen aanhouden of verergeren.
- Als uw erectiestoornissen gepaard gaan met pijn op de borst, kortademigheid of duizeligheid.
- Als u veranderingen in seksuele functie heeft opgemerkt die u niet kunt verklaren.
De weg naar herstel
Het is belangrijk te weten dat erectiestoornissen vaak behandelbaar zijn. Er is geen reden om u te schamen of om het probleem te verbergen. Medische hulp is beschikbaar, en met de juiste aanpak kunt u weer genieten van een bevredigend seksleven.
Voor bruikbare aanvullende informatie en beeldmateriaal verwijzen we u naar de website van onze beroepsvereniging Erectiestoornis - Alles over urologie. Of naar de website: Seksualiteit en intimiteit ten tijde van ziekte - Sick And Sex
Versie: 00534 Erectiestoornissen (impotentie) 2025-12
