Bedplassen

Inleiding

De meeste kinderen worden, ruim voordat ze 6 jaar oud zijn, vanzelf ‘s nachts droog. Als dit niet gebeurt kan bedplassen een probleem zijn. In Nederland heeft 5 tot 10 procent van kinderen ouder dan 7 jaar regelmatig last van bedplassen. Bij tieners ongeveer 1 tot 3 procent. Bedplassen kan kinderen onzeker maken, zeker wanneer de omgeving hier negatief op reageert. Kinderen durven bijvoorbeeld niet te gaan logeren of op kamp. Behandelen kan vanaf 7 jaar zodra uw kind zelf aangeeft droog te willen worden of als uw kind er zelf last van heeft.

Wat is bedplassen?

Bedplassen (enuresis) is geen ziekte. Er zijn verschillende redenen waarom uw kind niet droog kan zijn ‘s nachts. Bedplassen is pas een ‘medisch’ probleem als een kind ouder is dan zeven jaar en nog ten minste 1 keer per maand in bed plast. Hoewel bedplassen vrijwel nooit een lichamelijke oorzaak heeft, is het goed dit zoveel mogelijk uit te sluiten voor een behandeling start.

Oorzaken van bedplassen

• Erfelijke en genetische factoren spelen in elk geval een rol bij het ontstaan van bedplassen. Bij ongeveer 77 procent van de kinderen met bedplassen komt bedplassen voor in de familie.
• In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, is de oorzaak van bedplassen zelden psychisch.
• Het is moeilijk om 1 oorzaak voor bedplassen aan te wijzen. Vaak is het een combinatie van factoren. Soms is de oorzaak helemaal niet vast te stellen.
• Is er ook sprake van urine-incontinentie overdag en/of obstipatie? Dan is het erg belangrijk dat dit eerst aangepakt wordt, omdat blijkt dat als dit goed behandeld wordt, het bedplassen vaak ook vanzelf beter wordt.

De meest voorkomende oorzaken is 1 van onderstaande of een combinatie ervan.

1. Te diep slapen/ slecht wakker krijgen. Vrijwel alle kinderen zijn moeilijk wakker te krijgen in het eerste deel van de nacht. Bij kinderen met bedplassen is het probleem dat het kind het signaal van de volle blaas niet goed opmerkt en verwerkt. Dit komt door een vertraagde cognitieve rijping van de hersenen.
2. Een te klein blaasvolume. Dit betekent dat:
   - De hoeveelheid urine die in de blaas past te klein is en/of
   - Er overactiviteit van de blaasspier is waardoor de blaas te vroeg samentrekt en leegkomt.
3. Een te hoge urineproductie tijdens de nacht. Het (antidiuretisch) hormoon dat ervoor zorgt dat ‘s nachts minder urine wordt aangemaakt, is soms onvoldoende aanwezig. De hoeveelheid urine die uw kind ‘s nachts aanmaakt, is daardoor groter dan de blaascapaciteit.

Behandeling

Er zijn verschillende soorten behandelingen die toegepast kunnen worden bij bedplassen.

1. Bij een deel van de kinderen gaat het bedplassen vanzelf over. Een nadeel van te lang wachten kan zijn dat uw kind zelfvertrouwen verliest. Wanneer kinderen erg jong zijn of weinig motivatie hebben, is dit een geschikte methode.
2. Wekken met eigen wekker of wakker maken (opnemen) door ouders. Opnemen door ouders houdt in dat u als ouder uw kind ’s avonds wakker maakt en laat plassen. Dit kan voordat u zelf naar bed gaat. Uw kind wordt daarbij wakker gemaakt, maar niet vaker dan 1 keer per nacht. Als uw kind met 1 keer plassen droog blijft, kunt u het opnemen elke avond met een half uur vervroegen. Net zolang tot u bij het tijdstip bent aangekomen dat uw kind 1 uur in bed ligt. Als uw kind na het opnemen moeilijk in slaap komt en ’s ochtends moe is, dan is het beter om (tijdelijk) te stoppen. Het voordeel van deze methode is dat het makkelijk voor een korte periode gedaan kan worden en dat het voor uw kind fijn is om droog te kunnen slapen. Het nadeel is dat ouders de verantwoordelijkheid op zich nemen. Deze methode kan uitgebreid worden met gebruik van een wachtwoord. Bij het naar bed gaan wordt iedere dag een ander wachtwoord gebruikt dat uw kind noemt bij het wakker worden. Zo weet u dat uw kind goed wakker is.
3. Plassen-lezen-plassen. Bij het naar bed gaan plassen. Daarna ongeveer 30 minuten lezen. Daarna nogmaals naar het toilet. Dit geeft een stukje bewustwording en inprenting.
4. Blaasvolume vergroten. Bij kinderen met bedplassen, kan er sprake zijn van een te klein blaasvolume. Deze kinderen wordt blaastraining overdag geadviseerd. Bij deze behandeling kan het geven van bepaalde medicatie (anticholinergica) gunstig werken. Het doel van anticholinergica is het verminderen van de overactiviteit van de blaas en het vergroten van het blaasvolume. Ook kan dit medicijn het nachtelijk blaasvolume vergroten, zodat de nachtelijke urineproductie beter in de blaas past.
5. Minrin (Desmopressine) is het meest gebruikte geneesmiddel bij bedplassen. Het verlaagt de nachtelijke urineproductie, zodat dit beter in de blaas past. Er zijn kinderen bij wie de eigen productie van het antidiuretisch hormoon (ADH) ‘s nachts niet hoog genoeg is. Minrin (synthetisch ADH) kan dan een goede aanvulling zijn op te lage nachtelijke productie. Door dit medicijn wordt er minder urine aangemaakt gedurende de nacht. Wanneer het medicijn is uitgewerkt plast het kind het vastgehouden vocht alsnog uit. Minrin werkt direct en kan gebruikt worden gedurende kortere of langere tijd. Minrin dient 1 uur voor het slapen gaan gegeven te worden. Het is belangrijk om 1 uur voor inname tot 8 uur na inname niet meer te drinken.
6. Een plaswekker is een hulpmiddel om kinderen van het bedplassen af te helpen. De wekker bestaat uit een zender en ontvanger. De zender is een speciale onderbroek met daarop een klein kastje geklikt. De ontvanger is een alarm, soms met trilkastje. Als er een beetje plas in het broekje komt, gaat de plaswekker af, met de bedoeling dat uw kind daar wakker van wordt, stopt met plassen en op het toilet verder uitplast. In de eerste weken worden kinderen wakker van de plaswekker en na verloop van tijd worden ze wakker van de signalen van de blaas of weten ze hoe ze onbewust in hun slaap de plas moeten ophouden. Hierdoor blijven veel kinderen na verloop van tijd de hele nacht droog. De plaswekker is geschikt voor kinderen vanaf 7 jaar. Heel belangrijk bij een plaswekker is dat uw kind zelf kiest voor deze behandeling. Een plaswekker heeft alleen succes als uw kind het doel ervan begrijpt en goed gemotiveerd is om hiermee aan het werk te gaan, onder andere omdat het wat langer kan duren voor het effect merkbaar is. Hierbij is het erg belangrijk dat uw kind aangemoedigd en ondersteunt word door zijn ouders. Het is van belang te weten dat uw kind vaak de eerste weken nog geregeld nat is. Bij het gebruik van de plaswekker is het erg belangrijk de ‘droge en natte regels’ te herhalen.
   
   De droge regels zijn:
   - voor het slapen gaan plassen-lezen-plassen (“nu is mijn blaas goed leeg, waardoor ik droog kan blijven”)
   - checken of de plaswekker goed aan staat, luister nogmaals naar het geluid van de plaswekker. “Uit bed gaan bij dit alarm is nodig omdat ik graag droog wil blijven.”
   - “Wanneer ik zelf wakker word in de nacht ga ik plassen.”
   
   De natte regels zijn:
   - Deze natte regels oefenen voor het slapen, zodat uw kind ze ook goed bij het wakker worden.
   - “Ik sta op wanneer het alarm afgaat en zet het alarm uit, ik doe het broekje uit en loop naar het toilet om daar verder te plassen. Ik doe een droog broekje aan en zet de wekker weer aan en check het geluid opnieuw.”

Algemene adviezen

Bij bedplassen wordt een normale vochtinname geadviseerd. Met name in de ochtend en middag moeten de kinderen drinken. Het advies is om na 15.00 uur niet meer dan 200 tot 300 milliliter te drinken. Probeer daarnaast thee, koffie, melk en koolzuurhoudende dranken te beperken. De behandeling van bedplassen is niet vaststaand en kan per kind verschillen.

Wanneer er voor een bepaalde behandeling is gekozen, wordt die achteraf besproken met de urotherapeut.

Versie: 00455 Bedplassen 2025-02