Martini Ziekenhuis werkt met expertisecentrum Human Factors aan vergroten patiëntveiligheid

Expertisecentrum Human Factors
Ruud Kuipers, verpleegkundige, opleider en psychologisch onderzoeker, geeft leiding aan het expertisecentrum Human Factors. Het centrum functioneert vanuit de Martini Academie, het opleidingsinstituut van het Martini Ziekenhuis. Ruud vertelt: ‘Vanuit het expertisecentrum ondersteunen en begeleiden we teams in het (leren) toepassen van Human Factors. Hiervan is een actueel praktijkvoorbeeld: ‘speak-up gedrag’. Speak-up gedrag gaat over het ongevraagd delen van eigen expertise en elkaar vragen stellen over (voorgenomen) handelingen, beslissingen en het bespreekbaar maken van gevoeligheden. Uit onderzoek weten we dat dit gedrag de patiëntveiligheid vergroot. Maar we weten ook dat het uitdagend is om dit gedrag van nature te vertonen. Omstandigheden en ervaringen binnen een team kunnen bepalend zijn. Het expertisecentrum, waarvan artsen en verpleegkundigen inhoudelijk eigenaar zijn, heeft een werkwijze opgesteld om hier binnen teams aan te werken. Deze werkwijze wordt momenteel in praktijk gebracht op de CCU (hartbewaking) en het Observatorium van het Martini Ziekenhuis.’

Als team ontdekken over het (leren) toepassen van Human Factors
Clariska Bijlsma is leidinggevende op de CCU en Observatorium. ‘In het team groeide stap-voor-stap de motivatie om patiënt- en teamveiligheid te benaderen vanuit Human Factors en specifiek speak-up gedrag. Wat daarbij hielp was dat we meer gingen begrijpen over de psychologie achter speak-up gedrag en dit in eigen praktijkvoorbeelden konden plaatsen. Iedereen doet mee, van cardiologen tot verpleegkundigen en ook alle leidinggevenden.’ Ruud Kuipers: ‘Artsen en verpleegkundigen hebben bij uitstek beroepen waarin veiligheid en communicatie hand in hand gaan. Op deze onderwerpen wordt al langer getraind. Vanuit het nieuwe expertisecentrum kunnen we wetenschap en praktijk nauwer met elkaar verbinden en omzetten in training en teambegeleiding in het dagelijks werk door CRM coaches. Dat is een cruciaal punt.’

Resultaten en vervolg
Clariska Bijlsma: ‘Ons team is het eerste team binnen het Martini Ziekenhuis dat vanuit het nieuwe expertisecentrum met dit onderwerp aan de slag is. Wat de wetenschap over speak-up gedrag zegt, brengen we op onze afdeling in de praktijk. Van ‘evidence based’ naar ‘practice based’ dus. Onze ervaringen zijn dan ook weer bruikbaar voor andere afdelingen in het ziekenhuis.’ Ruud Kuipers: ‘We werken toe naar een monitor en beroepsstandaarden waarmee onze zorgprofessionals door kleine interventies zichzelf en hun team steeds verder kunnen ontwikkelen op dit gebied.’