Delen via , of LinkedIn of Mail.

Onderzoeken bij prostaatkanker

Als u bij de verdenking van prostaatkanker door de huisarts wordt doorverwezen naar de polikliniek Urologie, komt u terecht in het Zorgpad Prostaatkanker. Een zorgpad heeft als doel om de route van de patiënt door het Martini Ziekenhuis met zo min mogelijk opstoppingen te laten verlopen. Dit betekent voor u dat de verschillende onderzoeken en behandelingen zo optimaal mogelijk op elkaar zijn afgestemd. Een zorgpad geeft u ook overzicht en duidelijkheid over wat u staat te gebeuren. Met een zorgpad heeft u de juiste zorg op de juiste plaats en op het juiste moment.

Als de huisarts een verdenking heeft op prostaatkanker kunt u binnen 3 werkdagen in het Martini Ziekenhuis terecht voor een eerste afspraak. We nemen dan uw klachten door en maken als dat nodig is een afspraak voor aanvullend onderzoek (een MRI prostaat of prostaatbiopten). Daarvoor kunt u dan binnen een week terecht. De resultaten van het onderzoek zijn dan een week later bekend. Dit betekent dat u binnen 2 tot 3 weken weet of u prostaatkanker heeft.

Rectaal onderzoek
De arts voelt met zijn vinger via de anus of de prostaat vergroot is en/of afwijkingen vertoont. Dit onderzoek is gebruikelijk bij plasklachten en bij een verdenking op prostaatkanker.

PSA bepaling
Het Prostaat Specifiek Antigeen (PSA) is een eiwit dat in de prostaat wordt gemaakt. Het PSA zorgt ervoor dat het prostaatvocht vloeibaar is, zodat de zaadcellen makkelijk kunnen zwemmen. Een kleine hoeveelheid van dit PSA komt in het bloed terecht. Met een bloedtest kan de PSA-waarde worden vastgesteld. Bij prostaatkanker kan de PSA waarde in het bloed verhoogd zijn. Echter bij een goedaardige vergroting van de prostaat of bij prostaatontsteking kan de PSA waarde in het bloed ook stijgen.

Echografie van de prostaat
Bij dit onderzoek wordt een buisvormige echokop via de anus naar binnen gebracht. De man ligt hierbij op zijn rug met zijn benen in de beensteunen of op de linker zij met opgetrokken knieën. De arts kan de prostaat en de zaadblaasjes nu goed in beeld brengen met behulp van geluidsgolven (echografie). De prostaatgrootte kan worden opgemeten en de prostaat kan worden onderzocht op afwijkingen.

Naar aanleiding van het rectaal onderzoek, de PSA bepaling en de echografie van de prostaat, kan de arts bepalen of er een reden is voor verder onderzoek naar prostaatkanker.

MRI prostaat
Een MRI brengt de prostaat vele malen gedetailleerder in kaart dan echografie en heeft als bijkomend voordeel dat ook omliggende organen zoals de lymfklieren en de botten van het bekken kunnen worden beoordeeld. MRI staat voor Magnetic Resonance Imaging. Bij een MRI onderzoek gaat u in een MRI scanner. De scanner zendt een hoge frequentie radiogolven uit die weerkaatsen op cellen in het lichaam. Een antenne vangt deze weerkaatste signalen op en een computer zet die signalen om naar een afbeelding van de prostaat.

De MRI kan op verschillende manieren worden ingezet:

  • Als ‘upfront’ MRI, dat wil zeggen dat de MRI bij een verdenking op prostaatkanker wordt ingezet nog voordat prostaatbiopten worden verricht. Indien de MRI geen afwijkingen laat zien aan de prostaat kunnen vaak overbodige prostaatbiopten worden voorkomen. Indien de MRI wel een afwijking laat zien in de prostaat kan deze vervolgens heel nauwkeurig op geleide van de MRI-beelden worden aangeprikt. Wel is het belangrijk te vermelden dat niet alle prostaattumoren worden gezien op een MRI en dat soms ook andere afwijkingen zoals prostaatontsteking of goedaardige prostaatvergroting op MRI beelden erg op prostaatkanker kunnen lijken. Om tot een zekere diagnose prostaatkanker te komen zijn dus altijd prostaatbiopten nodig.
  • Om meer duidelijkheid te krijgen over het stadium van de ziekte wanneer prostaatkanker met prostaatbiopten al is vastgesteld. Op deze wijze helpt een MRI-scan van de prostaat de uroloog om samen met u de juiste behandeling te kiezen.

Prostaatbiopten
Als het vermoeden bestaat dat u prostaatkanker heeft, wordt er een punctie gedaan. Bij een punctie worden er stukjes prostaatweefsel (prostaatbiopten) weggenomen met behulp van een dunne holle naald. Dit prostaatweefsel wordt opgestuurd naar een patholoog, die kan kijken of er prostaatkanker aanwezig is en hoe agressief de prostaatkanker is (Gleason score). De uitslag van dit onderzoek is na 1 week bekend. De uroloog of verpleegkundig specialist bespreekt de uitslag met u.

Echogeleide prostaatbiopten
Bij deze methode wordt een echografie van de prostaat verricht op de polikliniek urologie. Door de echografie wordt de plaats van de punctie zo nauwkeurig mogelijk bepaald. Met de naald neemt de arts meerdere stukjes weefsel uit de prostaat weg. De punctie wordt door sommige mannen als pijnlijk ervaren, anderen geven aan dat het onaangenaam voelt in het prostaatgebied.

MRI-echo fusie prostaatbiopten
Als er op de MRI van de prostaat een afwijking wordt gezien, kan er een fusie biopsie worden verricht. De MRI-beelden worden dan ‘live’ over de echobeelden van de prostaat geplaatst. Dat noemen we fuseren. Er wordt nu gericht geprikt in het afwijkende gebied. Op deze manier kunnen we heel gericht weefsel afnemen voor onderzoek. Dit onderzoek wordt uitgevoerd op de polikliniek radiologie. Het onderzoek duurt ongeveer 20 minuten.

Meer informatie over prostaatbiopten vindt u in de folder.

Botscan
Met een botscan kan de arts eventuele uitzaaiingen in de botten zien. Voor het onderzoek wordt een kleine hoeveelheid radioactieve stof toegediend via een bloedvat in uw arm. Deze stof wordt binnen een paar uur door uw botweefsel opgenomen. Daarna gaat u in een scanner en wordt een afbeelding gemaakt van uw skelet. Op de plaats van de mogelijke uitzaaiing is het bot verhoogd actief, waardoor de uitzaaiing zichtbaar wordt op de botscan. Er zijn geen bijwerkingen: de radioactieve stof is niet schadelijk en u plast het gewoon weer uit. Een andere naam voor een botscan is skeletscintigrafie.

PSMA scan
Het Martini Ziekenhuis is een van de ziekenhuizen in Nederland waar een PSMA PET-scan kan wordt uitgevoerd. Met deze nieuwe scanmethode kunnen uitzaaiingen van prostaatkanker in een eerder stadium en nauwkeuriger in beeld worden gebracht, waardoor de patiënt gerichter behandeld kan worden.

De Gallium PSMA PET-scan wordt vooral gebruikt bij patiënten die eerder al behandeld zijn voor prostaatkanker. Als een patiënt na behandeling weer een stijgende PSA-waarde heeft en er dus een vermoeden bestaat dat de kanker terug is, kan deze scan goed helpen bij de beoordeling of er daadwerkelijk sprake is van uitzaaiingen. Als er uitzaaiingen zijn, laat de scan precies zien waar de kankercellen zich bevinden.