Zorgpad prostaatkanker

1. Voorbereiding

Gedurende het zorgpad prostaatkanker bent u onder behandeling van een uroloog. De uroloog zal u vertellen wat prostaatkanker inhoudt en welke onderzoeken eventueel nog volgen. Wanneer uit de onderzoeken is gebleken dat u prostaatkanker heeft, bespreekt de uroloog met u de behandelmogelijkheden. De aard van de prostaatkankerbehandeling hangt af van het stadium waarin de kanker zich bevindt. Als het gezwel zich tot de prostaat zelf beperkt, heeft u geen of weinig klachten. Als de kankercellen zijn uitgezaaid naar andere organen, kunt u wel klachten ondervinden. Bijvoorbeeld pijn in de botten of in de rug, afhankelijk van de plek waar de uitzaaiing zich bevindt. Wij raden u aan ook uw naasten over uw ziekte te vertellen. Als zij op de hoogte zijn van uw situatie kunt u er makkelijker samen over praten.

2. Aanspreekpunt

Vanaf het moment dat bij u de verdenking op prostaatkanker bestaat, doorloopt u een intensief traject met allerlei (diagnostische) onderzoeken en behandelingen. Dit traject noemen wij het ‘zorgpad prostaatkanker’. Wij hebben de stappen in dit zorgpad zo goed mogelijk op elkaar afgestemd, zodat u niet onnodig vaak naar het ziekenhuis hoeft te komen of onnodig veel tussentijdse wachttijden heeft.

Omdat u gedurende het hele traject met veel verschillende mensen te maken heeft, krijgt u een verpleegkundige toegewezen als vast aanspreekpunt. Dit is de verpleegkundig specialist Urologie. Zij coördineert uw zorgpad en geeft u uitleg over de onderzoeken en behandelingen die u zult ondergaan. U kunt bij haar terecht met al uw vragen. Ook kunt u een beroep doen op de verpleegkundig specialist voor psychosociale begeleiding, bijvoorbeeld bij het leren omgaan met de bijwerkingen van de behandeling. 

3. Geen uitzaaiing

Als de kankercellen alleen in de prostaat zitten, is de behandeling gericht op genezing: of door een operatie of door uitwendige of inwendige bestraling (radiotherapie).

• Operatie: de uroloog verwijdert hierbij de prostaat inclusief de zaadblaasjes (radicale prostatectomie). Eerst verwijdert de uroloog bepaalde lymfeklieren, die direct naar het laboratorium gaan voor onderzoek op uitzaaiingen. Wanneer sprake is van uitzaaiingen, beëindigt de uroloog de operatie. De prostaat blijft in het lichaam. Wanneer geen uitzaaiingen gevonden zijn, verwijdert de uroloog de prostaat en de zaadblaasjes. Mogelijke complicaties van deze operatie zijn incontinentie en impotentie.
• Uitwendige bestraling: dit is een behandeling met radioactieve stralen die de kankercellen in de prostaat vernietigen. In totaal gaat het om 30 tot 35 bestralingen, meestal 5 keer per week (op werkdagen). De totale kuur duurt 6 tot 7 weken. Deze behandeling gebeurt niet in het Martini Ziekenhuis, maar in het UMCG. Uitgebreide informatie met betrekking tot uitwendige Radiotherapie vindt u op de website Radiotherapie Groningen.
• Inwendige bestraling: dit is een behandeling waarbij radioactieve zaadjes in de prostaat worden ingebracht. Dit gebeurt onder algehele narcose en u dient voor deze procedure te worden opgenomen. Deze behandeling vindt niet plaats in het Martini Ziekenhuis, maar in het MCL of UMC Utrecht.

4. Wel uitzaaiing

Zijn in het lichaam uitzaaiingen van prostaatkanker aangetroffen? Dan is de behandeling gericht op het afremmen van de kankergroei, en het verlichten van uw klachten. Dit kan met medicijnen (hormoontherapie), eventueel in combinatie met bestraling (radiotherapie), met een operatieve ingreep, of in een combinatie van behandelingen.

• Hormoontherapie met medicijnen: het mannelijke hormoon testosteron stimuleert de groei van (zowel goedaardige als kwaadaardige) prostaatcellen. Medicijnen als LH-RH-preparaten en anti-androgenen verminderen de productie en werking van testosteron en remmen de groei van kankercellen. Toediening ervan kan via een injectie, tablet of neusspray. Hormoonpreparaten kunnen (soms ingrijpende) bijwerkingen hebben, zoals impotentie, opvliegers en enige borstvorming.
• Operatie: de uroloog verwijdert het weefsel uit de zaadballen dat het hormoon testosteron aanmaakt. Hierdoor stopt de hormoonproductie. Dit remt de groei van de kankercellen en de eventuele pijn vermindert. Er kunnen bijwerkingen zijn zoals bij de hormoontherapie.
• Bestraling als pijnbestrijding: bij uitzaaiingen, bijvoorbeeld in de botten, kan bestraling de pijn verminderen. Uitgebreide informatie met betrekking tot uitwendige Radiotherapie vindt u op de website Radiotherapie Groningen en Radiotherapie Utrecht.

5. Niet behandelen

In sommige gevallen zal de arts u voorstellen geen behandeling in te stellen, maar u wel nauwkeurig te blijven controleren. Bijvoorbeeld als bij een prostaatoperatie vanwege een goedaardige vergroting van de prostaat toch enkele kankercellen in het weefsel zijn gevonden. De aard van deze plaatselijke afwijking kan een vorm van prostaatkanker zijn, die uw leven niet zal bedreigen. Het geeft ook geen klachten.

6. Controle

U blijft onder controle bij de uroloog. Hij bekijkt regelmatig het verloop van de ziekte door herhaling van bepaalde onderzoeken, zoals lichamelijk onderzoek, bloedonderzoek en zo nodig echografie.