Kijkonderzoek van de dikke darm

1. Definitie

Een colonoscopie is een kijkonderzoek van de dikke darm (colon) en eventueel van het laatste stukje van de dunne darm. De maag-darm-leverarts (MDL-arts) brengt een flexibele slang (colonoscoop) via de anus in de dikke darm. De anus is de opening waardoor de ontlasting het lichaam verlaat.

Met het kijkinstrument (colonoscoop) kan de arts de binnenkant van de dikke en dunne darm inspecteren. In die slang bevindt zich een videocamera en een lamp. De camera maakt beelden van de binnenkant van de dikke darm en van het laatste stukje van de dunne darm. Deze beelden zijn zichtbaar op een beeldscherm. Met dit instrument kan de arts tijdens het onderzoek ook foto’s maken.

2. Voorbereiding

In overleg met uw arts heeft u een afspraak voor een kijkonderzoek van de dikke darm. U gaat naar de afdeling Dagbehandeling. Het onderzoek gebeurt in het Endoscopiecentrum. Neem voor de zekerheid een T-shirt/nachthemd en een extra onderbroek mee.

De dikke darm moet schoon zijn. Daarom moet u volgens een schema een laxeerdrank drinken. Daarna mag u geen vast voedsel meer eten tot na het onderzoek. U mag wel heldere vloeistoffen drinken zoals water, thee, vruchtensap zonder vruchtvlees of koffie zonder melk. Gebruik geen suiker!

Medicijnen

• Als u bloedverdunnende medicijnen gebruikt zoals Acenocoumarol (Sintrom), Fenprocoumon (Marcoumar), Plavix en Persantin, dan moet u hiermee in overleg met uw arts soms enkele dagen voorafgaand aan het onderzoek stoppen. Met Ascal (kinderaspirine) hoeft u niet te stoppen. Als u andere bloedverdunnende medicijnen gebruikt, dient u met uw arts te overleggen.
• 10 dagen voor het onderzoek stopt u met staaltabletten (Ferrofumaraat®).
• U moet (volgens instructies) de dosering van insuline of tabletten voor diabetes mellitus aanpassen, omdat u enkele maaltijden zult overslaan.
• Overige medicijnen kunt u innemen ongeveer 1,5 uur na de laxeerdrank. Stelt u vragen over uw medicatie tijdig aan uw arts. Neemt u een lijst mee van de medicijnen die u gebruikt.
• Tijdens het onderzoek krijgt u een ‘roesje’ met midazolam (slaapmiddel) en pethidine of fentanyl (pijnstiller) en eventueel buscopan (ontspant de darm). Bespreekt u overgevoeligheid voor een van deze middelen tijdig met uw specialist.

Vanaf 2 dagen voor het onderzoek mag u geen fruit met pitjes of brood met zaden of pitten eten. Deze blijven vaak achter in de darm.

Vanwege het ‘roesje’ mag u op de onderzoeksdag niet zelf autorijden. Regelt u daarom vervoer naar huis.

3. Onderzoek

Een half uur voor het onderzoek meldt u zich op de afdeling Dagverpleging. Hier vindt de voorbereiding op het onderzoek plaats. U doet uw kleding uit en een operatiehesje aan en gaat in bed liggen. Daarna rijdt de verpleegkundige u met uw bed naar het Endoscopiecentrum. Daar brengt de verpleegkundige brengt een infuusnaald in uw arm voor de toediening van de slaapmedicatie (‘roesje’). (Bent u op een verpleegafdeling opgenomen? Dan vindt de voorbereiding daar plaats.)

Tijdens het onderzoek ligt u op uw linkerzij. De arts spuit via de infuusnaald de slaapmedicatie in. U krijgt een knijper op een vinger voor zuurstof- en hartslagbewaking. Wanneer u slaapt, brengt de MDL-arts het kijkinstrument via de anus in de dikke darm en laat via de scoop af en toe wat lucht in uw darmen stromen. Hierdoor kunt u, ondanks het ‘roesje’, wat krampen in de buik voelen. Mogelijk moet de verpleegkundige op uw buik duwen om de colonoscoop extra te sturen. Vaak moet u tijdelijk op de rug liggen.

De arts brengt de scoop naar het punt waar de dunne darm uitmondt in de dikke darm en bekijkt bij het terugtrekken ervan nauwkeurig de darmwand. Zo nodig neemt de arts een stukje weefsel (biopt) weg voor nader onderzoek. Hier voelt u niets van. Soms vindt de arts tijdens het onderzoek een poliep (een verdikking van het slijmvlies in de vorm van een paddenstoel). De arts kan de poliep via de scoop met een soort lasso ‘vangen’ en verwijderen met elektrische stroom. Dit is niet pijnlijk. Het onderzoek duurt ongeveer 30 minuten.

4. Na het onderzoek

Na het onderzoek gaat u terug naar de afdeling Dagbehandeling om uit te slapen, of u gaat na het onderzoek naar de afdeling waar u bent opgenomen. Meestal duurt het 1 tot 2 uur voordat u weer goed wakker bent. Eenmaal goed wakker mag u weer gewoon eten en drinken. Dan zal de behandelend arts ook met u de eerste bevindingen van het onderzoek bespreken. Bij 5 tot 10% van de mensen lukt het overigens niet om de hele dikke darm te bekijken, omdat deze soms erg bochtig en lang is. Wanneer u zich goed voelt, kunt u weer naar huis, maar u mag niet zelfstandig aan het verkeer deelnemen. U kunt voor de rest van de dag beter geen belangrijke afspraken maken.

5. Complicaties

De kans op complicaties bij een colonoscopie uitgevoerd door een ervaren arts is klein. Complicaties treden bij ongeveer 2 op de 1000 patiënten (0,2%) op. Er is kans op een gaatje of scheurtje in de darmwand (perforatie), of een bloeding. Het gevaar van een perforatie is groter als de darmwand ernstig ontstoken is, veel uitstulpingen (divertikels) bevat, vernauwd is, of als tijdens het onderzoek een poliep is verwijderd. Een perforatie veroorzaakt buikpijn en/of koorts. Bij een perforatie is ziekenhuisopname en in sommige gevallen zelfs een operatie noodzakelijk.

Na een colonoscopie treedt bij ongeveer 2 op de 1000 (0.2%) patiënten een bloeding op, met name als een poliep verwijderd is. Bij verwijdering van een erg grote poliep is dit risico hoger, tot 5 op de 100 patiënten (5%). Een bloeding kan tot 28 dagen na de ingreep voorkomen. U merkt dit door aanhoudend bloedverlies uit de anus. Bij een ernstige bloeding moet u contact opnemen met uw huisarts. In het ziekenhuis zullen we proberen de bloeding te stoppen door opnieuw een scopie te verrichten. Zeer zelden is een operatie noodzakelijk. Als een stukje weefsel is weggenomen, kan het zijn dat u later wat bloed bij de ontlasting ziet. Dit is niet verontrustend.

In zeldzame gevallen kunnen door de slaapmiddelen bij patiënten met hart- en/of longproblemen tijdens het onderzoek ademhalingsstoornissen optreden. De arts past dan het gebruik van het roesje aan.

6. Uitslag

De uitslag van het weefselonderzoek in het laboratorium is ongeveer na 1 week bekend. Daarna bespreekt u de definitieve uitslag met uw huisarts, of met uw specialist tijdens een vervolgafspraak op de polikliniek.