Inleiden van een bevalling

1. Voorbereiding

Om te beoordelen of uw bevalling kunstmatig op gang gebracht kan worden, doet de gynaecoloog vooraf een inwendig onderzoek. Dit vindt plaats op de polikliniek Verloskunde/Gynaecologie. Een inleiding is pas mogelijk als de baarmoedermond al een beetje open en verweekt, ofwel ‘rijp’ is. Wanneer dit (nog) niet het geval is, maar er toch een dwingende reden is om de bevalling op gang te brengen, moet de baarmoedermond eerst 'rijp' gemaakt worden. Meestal gebeurt dit door het inbrengen van een catheter in/door de baarmoedermond waarbij, na juiste plaatsing, een ballonnetje gevuld kan worden waardoor lichaamseigen hormonen (prostaglandinen) vrijkomen en tegelijkertijd druk wordt uitgeoefend van binnenuit op de baarmoedermond (ostium internum). Soms wordt ook gebruikt gemaakt van hormonen (prostaglandinen) die in de schede (vagina) of de baarmoedermond worden ingebracht. Ofwel in tabletvorm, als gel of in de vorm van een kleine tampon. De gynaecoloog bespreekt met u welke manier voor u van toepassing is.

Op de dag van de inleiding neemt u dezelfde spullen mee naar het ziekenhuis als bij een 'gewone' bevalling: kleding voor uzelf, toiletartikelen en babykleertjes. Neemt u ook iets mee ter ontspanning en tijdverdrijf. Tijdens de eerste uren van de inleiding heeft u soms nog niet zoveel weeën. Afleiding kan dan plezierig zijn. Voorafgaand aan de inleiding kunt u een kijkje nemen op de verloskamers.

2. Inleiden

Bij een inleiding wordt de bevalling kunstmatig op gang gebracht met medicijnen die de weeën opwekken. Het inleiden gebeurt op de verloskamer onder verantwoordelijkheid van de gynaecoloog. Op de afgesproken dag meldt u zich bij de verloskamers, waarna een verpleegkundige u naar een van de kamers brengt.

Er zijn 2 manieren om de weeën op te wekken, ofwel door het inbrengen van prostaglandinetabletjes of gel in de vagina, of via een infuus met weeënopwekkende medicijnen. Bij een infuus krijgt u een naaldje in uw hand of arm met daaraan een dun slangetje dat wordt aangesloten op een pomp die de medicijnen (oxytocine) toedient. De dosering gaat stapsgewijs omhoog. Geleidelijk beginnen dan de weeën.

De conditie van uw kind wordt permanent bewaakt via het CTG-apparaat dat de harttonen registreert. Ofwel uitwendig via uw buik, ofwel in uw buik direct bij uw kind. Dan wordt inwendig een draadje (schedelelektrode) op het hoofd van uw kind vastgemaakt; bij stuitligging op de bil. Tevens worden de vliezen gebroken. U voelt dan warm vruchtwater via de vagina naar buiten stromen.

Soms brengt de verloskundige of arts een dun slangetje (drukkatheter) in uw baarmoeder in om de sterkte van uw weeën te meten. Deze meting kan ook plaatsvinden met een band om uw buik.

3. Bevalling

Na het starten van de inleiding is het verloop van de bevalling in principe hetzelfde als bij een 'normale' bevalling. De weeën worden langzamerhand heviger en pijnlijker. Over het algemeen kunt u zelf bepalen hoe u de weeën wilt vangen: zittend in een stoel, staand naast het bed, liggend of zittend in bed. De uitdrijving (het persen) en de geboorte van het kind en de moederkoek verloopt eveneens hetzelfde als bij een spontane bevalling.

Soms begeleidt de gynaecoloog uw bevalling, in andere situaties een verloskundige of de arts die beiden onder verantwoordelijkheid van de gynaecoloog werken en nauw overleggen.

Na een inleiding vindt de geboorte van het kind over het algemeen binnen 24 uur plaats. Naarmate de baarmoedermond rijper is, gaat de ontsluiting vaak sneller. Ook verloopt de bevalling van een 2e of volgend kind meestal sneller dan bij een 1e kind.

Bij een inleiding met prostaglandinen heeft u vaak eerst veel harde pijnlijke buiken zonder dat dit nog echte ontsluitingsweeën zijn. Als de ontsluitingsweeën te pijnlijk zijn, kunt u om pijnstillers vragen. U kunt een prik in been of bil krijgen met een sterk pijnstillend middel (Pethidine). Een andere vorm van pijnstilling is de ruggenprik (epidurale anesthesie). Hiermee worden de zenuwen die de pijn veroorzaken tijdelijk uitgeschakeld.

4. Complicaties

De risico's van een ingeleide bevalling zijn meestal niet groter dan die van een spontane bevalling. De meeste inleidingen verlopen zonder problemen, maar er kunnen complicaties optreden.

• Als de inleiding begint terwijl de baarmoedermond nog niet goed rijp is, kan het een langdurige bevalling zijn. Bij onvoldoende ontsluiting is een keizersnede noodzakelijk.
• Als het kind nog niet goed is ingedaald, kan de navelstreng bij het breken van de vliezen uitzakken langs het hoofd van het kind, of bij een stuitligging langs het stuitje. Een keizersnede is dan noodzakelijk.
• De moederkoek of de baarmoeder kunnen beschadigd raken door het inbrengen van de drukkatheter (een slangetje) die de kracht van de weeën meet. Dit komt zeer zelden voor. Een keizersnede kan dan noodzakelijk zijn.
• Er kunnen te veel weeën te snel achter elkaar komen (hyperstimulatie). Als dit lang aanhoudt, kan zuurstofgebrek bij de baby optreden. Meestal wordt de stand van de infuuspomp verlaagd. Soms is een weeënremmend medicijn noodzakelijk.
• Er kan een ontsteking bij het kind ontstaan op de plaats waar het draadje (elektrode) is vastgemaakt voor de registratie van de harttonen (ofwel in de hoofdhuid van de baby en bij een stuitligging op de bil). Dit is niet ernstig, maar wel vervelend voor het kind.

5. Na de bevalling

Na de geboorte kijkt de arts of verloskundige uw kind na; soms de kinderarts als daar een reden voor is. Ongeveer een uur na de geboorte van de moederkoek verwijdert de verpleegkundige het infuus. Meestal kunt u binnen 24 uur weer naar huis. Vaak is dit de volgende ochtend.

Soms krijgt u het advies langer in het ziekenhuis te blijven, zoals bij langdurig gebroken vliezen of bij suikerziekte. Uw baby wordt dan nog een of enkele dagen geobserveerd op de afdeling Verloskunde of op de afdeling Pasgeborenen. Bij een kind met een laag geboortegewicht of bij een te vroeg geboren baby duurt de ziekenhuisopname soms langer. In dat geval mag u meestal zelf 7-10 dagen in het ziekenhuis blijven.

Het is verstandig om bij uw zorgverzekeraar te informeren welke ziekenhuisperiode vergoed wordt, om te voorkomen dat u een rekening krijgt die u gedeeltelijk zelf moet betalen.

Soms maakt uw eigen gezondheid het nodig om langer te blijven, bijvoorbeeld bij een hoge bloeddruk, of bij ruim bloedverlies waarvoor een bloedtransfusie noodzakelijk is.

6. Alternatieven

Naast het inleiden in het ziekenhuis zijn er weinig alternatieven om de bevalling zelf op gang te brengen. Hoewel sommigen wonderolie aanbevelen, is het nut ervan nooit bewezen. Dit middel kan wel vervelende darmkrampen geven. Een andere mogelijkheid om de bevalling zonder inleiding op gang te brengen is 'strippen'. Hierbij maakt de verloskundige of gynaecoloog met de vingers tijdens het voelen (toucher) de baarmoedermond los van de vliezen. Dit kan pijnlijk zijn. Erna treedt nogal eens bloedverlies op, maar dat kan geen kwaad. Bij een onrijpe baarmoedermond heeft strippen weinig zin. De kans dat een bevalling daarna spontaan begint, is klein.