Behandeling bij bloedverlies tot en met de 16e week van de zwangerschap of bij miskraam

1. Voorbereiding

U bent door uw huisarts of de verloskundige doorverwezen naar de polikliniek Gynaecologie vanwege bloedverlies in het begin van uw zwangerschap. U ondergaat een aantal onderzoeken om te achterhalen waarom u bloedverlies heeft.

De gynaecoloog bekijkt met een spreider (speculum) de baarmoedermond en doet daarna eventueel inwendig onderzoek. Hiermee controleert de arts de grootte van de baarmoeder en voelt of de baarmoedermond geopend is. Dan volgt meestal een echoscopie. Via een apparaatje (een ‘taster’ of ‘echokop’) kan de gynaecoloog de baarmoeder zichtbaar maken op een beeldscherm. Zo is te zien of uw zwangerschap (nog) intact is. Verder bekijkt de gynaecoloog het zwangerschapsweefsel (met het blote oog) en schat of het daadwerkelijk past bij een zwangerschap. Soms wordt het weefsel microscopisch onderzocht. Beide onderzoeken zijn om te bevestigen dat sprake is van een miskraam.

Bij ruim bloedverlies wordt uw bloed gecontroleerd op bloedarmoede (Hb: hemoglobine). Wanneer het bij u om een tweede miskraam zou gaan, worden in uw bloed ook de bloedgroep en rhesusfactor bepaald en eventueel de chromosomen; na meerdere miskramen wordt in het bloed tevens gekeken naar de stolling van het bloed en de afweerstoffen in het bloed (antilichamen).

2. Spontaan miskraam

Zelf kunt u niets doen om te voorkomen dat de miskraam optreedt. Ook medisch is een miskraam niet te voorkomen. Er is alleen de keuze tussen afwachten op het spontane beloop of het zwangerschapsweefsel laten weghalen met een curettage (schoonmaken van de baarmoeder).

Meestal komt een miskraam na het eerste bloedverlies binnen een aantal dagen spontaan op gang; soms duurt dit langer, zelfs tot een paar weken. Eventueel kan de miskraam worden opwekt met tabletten. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe. De pijn verdwijnt vrijwel direct na een miskraam die normaal verloopt. Ook het bloedverlies vermindert dan snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.

Afwachten kan medisch geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel kan het emotioneel zwaar zijn. Ook kan door ruim bloedverlies of pijn of door een incomplete miskraam later alsnog een curettage nodig zijn. Zwangerschapsverschijnselen kunnen blijven bestaan zolang er zwangerschapsweefsel in de baarmoeder aanwezig is.

3. Curettage

Als u niet onnodig lang in onzekerheid wilt zijn, is een curettage mogelijk. Hierbij verwijdert de gynaecoloog via een dun buisje (vacuümcurettage) of schrapertje (curette) via de schede en de baarmoedermond het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Dit kan onder algehele narcose plaatsvinden of onder lokale verdoving.

Een curettage is een medische ingreep en kan complicaties geven. Een zeldzaam voorkomende complicatie is het syndroom van Asherman: hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder. Deze kunnen de vruchtbaarheid nadelig beïnvloeden en moeten in een later stadium met een baarmoederoperatie worden verwijderd.

Een enkele keer komt een perforatie voor: het slangetje of de curette gaat dan door de wand van de baarmoeder. Meestal heeft dit geen gevolgen, maar het kan zijn dat u een extra nacht in het ziekenhuis moet blijven op de verpleegafdeling Gynaecologie (2B). Vaak krijgt u dan antibiotica.

Een andere complicatie is een incomplete curettage, waarbij een rest van de miskraam achterblijft. Dit gedeelte kan alsnog spontaan naar buiten komen, maar ook kan een tweede curettage nodig zijn.

4. Na de miskraam

Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of een curettage is meestal vlot. Gedurende 1 tot 6 weken kunt u wat bloedverlies en bruinige afscheiding hebben. Het is verstandig met gemeenschap te wachten tot het bloedverlies voorbij is. De volgende menstruatie treedt na ongeveer 4 tot 6 weken op.

5. Nazorg

Er zijn een paar situaties na een miskraam waarbij u de arts of verloskundige moet waarschuwen. Bij hevig bloedverlies (langdurig en meer dan een gewone menstruatie) en zeker als u klachten heeft als ‘sterretjes zien’ of flauwvallen, moet u medische hulp inroepen. Als de krampende pijn en/of hevig bloedverlies blijven aanhouden, kan dit wijzen op een incomplete miskraam. Er is dan nog een rest van de zwangerschap in de baarmoeder aanwezig. Een (nieuwe) curettage kan dan nodig zijn. Wanneer u koorts heeft (temperatuur van 38°C of hoger) kan sprake zijn van een ontsteking in de baarmoeder, die eventueel behandeld moet worden met antibiotica.

Na een miskraam kunt u een moeilijke tijd hebben. Verdriet, schuldgevoelens, ongeloof, boosheid en een gevoel van leegte zijn veel voorkomende emoties. Het is moeilijk aan te geven hoeveel tijd u voor de verwerking nodig heeft. Het is het verstandig te praten over uw gevoelens met uw partner, familie, vrienden of arts.

6. Opnieuw zwanger

Na een miskraam kunt u weer gewoon zwanger worden. Het zwanger worden op zich wordt door een miskraam niet bemoeilijkt. Medisch gezien is het niet nodig te wachten met opnieuw proberen zwanger te raken.

Een volgende zwangerschap verloopt in de meeste gevallen goed, ook bij vrouwen die meer dan 1 miskraam hebben doorgemaakt. Een miskraam is nooit te voorkomen, wel kan het voor uw geruststelling goed zijn om met de arts af te spreken dat deze bij een volgende zwangerschap een (inwendige) echoscopie maakt.